Zlewnia - pl.LinkFang.org

Zlewnia




Zlewnia – całość obszaru, z którego wody spływają do jednego punktu danej rzeki (jeziora, bagna itp.) lub jej fragmentu[1]. W szczególnym przypadku, kiedy punkt zamykający znajduje się w miejscu ujścia danej rzeki do recypienta, obszar zlewni ograniczony działem wodnym wyznaczonym w ten sposób nazywa się dorzeczem[2].

Spis treści

Charakterystyka


Zlewnia dotyczy zarówno wód powierzchniowych, jak i podziemnych. Ze względu na mające miejsce niekiedy różnice pomiędzy obszarami spływu podziemnego i powierzchniowego stosuje się rozróżnianie zlewni powierzchniowych (topograficznych) i podziemnych (hydrogeologicznych).

Zlewnia wyraźnie wpływa na naturalną retencję wód, sposób zasilenia rzek i jezior oraz ich bilansu wody. Zlewnia decyduje też w dużym stopniu o morfologii koryt rzek i potoków. Charakter jej też ma znaczenie w formowaniu się naturalnego składu chemicznego wód, pojawianiu się zawiesiny, tworzeniu osadów dennych. W kształtowaniu się właściwości wód na terenie zlewni biorą udział nie tylko jej naturalne elementy składowe (podłoże i szata roślinna), lecz również zewnętrzne czynniki – klimat i działalność człowieka.

Gdy zlewnia obejmuje cały system rzeczny to znaczy system składający się z rzeki głównej i jej dopływów, wówczas pojęcie zlewni jest równoznaczne z pojęciem dorzecza, które jest obszarem z którego wody spływają z jednego systemu rzecznego. Rozróżniamy zlewnię bezpośrednią, z której wody spływają bezpośrednio lub za pośrednictwem małych cieków oraz pośrednia, tzn. obszar niekontaktujący się z danym zbiornikiem bezpośrednio, z którego wody są doprowadzane do tego zbiornika za pośrednictwem większego cieku (lub cieków).

Parametry zlewni


1) Długość zlewni \({\displaystyle L}\) [km] – największa odległość w linii prostej między ujściem i punktem najbardziej oddalonym na dziale wodnym.

2) Długość maksymalna zlewni \({\displaystyle L_{maks}}\) [km] – długość doliny rzeki głównej od ujścia do punktu na dziale wodnym w przedłużeniu odcinka źródłowego.

3) Średnia szerokość zlewni \({\displaystyle B}\) [km] – stosunek powierzchni zlewni do jej długości maksymalnej. Wyraża się wzorem:

\({\displaystyle B={\frac {A}{L_{maks}}},}\)
gdzie
\({\displaystyle A}\) – powierzchnia zlewni [km²]
\({\displaystyle L_{maks}}\) – długość maksymalna zlewni

4) Obwód zlewni \({\displaystyle P}\) [km] – długość działu wodnego określona na podstawie mapy topograficznej.

5) Wskaźnik wydłużenia zlewni \({\displaystyle C_{w}}\) – iloraz średnicy koła o polu równym polu powierzchni zlewni do jej \({\displaystyle L_{maks}.}\) Wyraża się wzorem:

\({\displaystyle C_{w}={\frac {2}{L_{maks}}}{\sqrt {\frac {A}{\pi }}}}\)

6) Powierzchnia zlewni: określana przez pomiar na mapie obszaru ograniczonego topograficznym działem wodnym (planimetrowanie). Na obszarach górskich należy zastosować poprawkę według wzoru:

\({\displaystyle A={\frac {A_{m}}{cos\,\alpha }},}\)
gdzie
\({\displaystyle A}\) – powierzchnia rzeczywista [km²]
\({\displaystyle A_{m}}\) – powierzchnia rzutowana [km²]
\({\displaystyle \alpha }\) – średnie nachylenie zlewni [°]

7) Wskaźnik kolistości zlewni – stosunek pola powierzchni zlewni do pola koła o tym samym obwodzie co obwód zlewni. Wyraża się wzorem:

\({\displaystyle C_{k}={\frac {A}{A_{k}}}=4\pi {\frac {A}{P^{2}}}}\)

Parametry opisujące rzeźbę zlewni


1) Wysokość maksymalna \({\displaystyle H_{maks}}\) [m n.p.m.] – maksymalna rzędna terenu na powierzchni zlewni.

2) Wysokość minimalna \({\displaystyle H_{min}}\) [m n.p.m.] – minimalna rzędna terenu na powierzchni zlewni.

3) Deniwelacja terenu \({\displaystyle \Delta H}\) [m] – różnica między \({\displaystyle H_{maks}}\) a \({\displaystyle H_{min}}\) zlewni.

4) Średnia wysokość zlewni \({\displaystyle H_{sr}.}\) Istnieje kilka sposobów jej wyznaczania:

\({\displaystyle H_{sr.}={\frac {H_{maks}+H_{min}}{2}}}\)
\({\displaystyle H_{sr.}={\frac {F}{A}},}\)
gdzie
\({\displaystyle F}\) – powierzchnia ograniczona krzywą hipsograficzną oraz osiami współrzędnych [cm²]
\({\displaystyle A}\) – podstawa wykresu [cm]

Warunki hydrograficzne na obszarze zlewni:

1) Długość rzeki \({\displaystyle L}\) [km] – odległość od ujścia do źródeł rzeki.

2) Wskaźnik rozwinięcia rzeki \({\displaystyle r}\) – stosunek długości rzeki do odległości w linii prostej łączącej źródło z ujściem. Można go zapisać następująco:

\({\displaystyle r={\frac {L}{P}}100,}\)
gdzie
\({\displaystyle L}\) – długość rzeki [km]
\({\displaystyle P}\) – długość linii prostej od źródła do ujścia [km]

3) Krętość rzeki – długość rzeki do długości doliny, czyli:

\({\displaystyle k={\frac {L}{l}},}\)
gdzie
\({\displaystyle L}\) – długość rzeki
\({\displaystyle l}\) – długość doliny

4) Spadek wyrównany i – stosunek różnicy wysokości źródła i ujścia do długości rzeki.

Zobacz też


Przypisy


  1. zlewnia , [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2018-04-30].
  2. Zdzisław Kajak: Hydrobiologia-limnologia. Ekosystemy wód śródlądowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 245. ISBN 83-01-12537-3. (pol.)








Kategorie: Hydrologia








Informacje na dzień: 27.05.2020 10:14:48 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.