Wstrząs


Wstrząs
commotus
ICD-10 R57.0
Wstrząs kardiogenny
ICD-10 R57.1
Wstrząs hipowolemiczny
ICD-10 R57.2
Wstrząs septyczny
ICD-10 T79.4
Wstrząs urazowy
ICD-10 T78.0
Wstrząs anafilaktyczny wskutek reakcji na pożywienie
ICD-10 T80.5
Wstrząs anafilaktyczny wywołany surowicą
ICD-10 T88.6
Wstrząs anafilaktyczny wskutek niekorzystnego efektu leczniczego leku prawidłowo podanego
ICD-10 T78.2
Wstrząs anafilaktyczny, nieokreślony
ICD-10 T81.1
Wstrząs w trakcie lub będący wynikiem zabiegu, niesklasyfikowany gdzie indziej
ICD-10 T88.2
Wstrząs wskutek znieczulenia
ICD-10 O08.3
Wstrząs w następstwie poronienia, ciąży pozamacicznej i zaśniadu groniastego
ICD-10 O75.1
Wstrząs w czasie lub w następstwie czynności porodowej i porodu
ICD-10 T75.4
Wstrząs wskutek działania prądu elektrycznego
ICD-10 T75.0
Wstrząs wskutek rażenia piorunem
ICD-10 R57.9
Wstrząs, nieokreślony

Wstrząs (ang. shock, łac. commotus) – nagły kliniczny stan zagrożenia życia, w którym na skutek dysproporcji między zapotrzebowaniem a dostarczeniem odpowiedniej ilości tlenu i substancji odżywczych do komórek organizmu dochodzi do upośledzenia funkcji i niewydolności wielu narządów. Może mieć różne przyczyny, jednak przebieg w większości przypadków jest podobny i ma podobne skutki – może prowadzić do utraty przytomności, niewydolności wielonarządowej, a nawet zgonu.

Spis treści

Rodzaje wstrząsu


Kliniczny podział wstrząsu

Z klinicznego punktu widzenia opisuje się następujące rodzaje wstrząsu[1]:

Patofizjologiczny podział wstrząsu

Etapy


Początkiem każdego wstrząsu, niezależnie od pochodzenia, jest spadek ciśnienia krwi, a więc także ukrwienia narządów. Reakcję organizmu na utrzymujące się niedotlenienie tkanek można podzielić zależnie od stopnia zaawansowania wstrząsu na 4 etapy.

  1. Wyrównanie – utrata 25% objętości krwi. Organizm uruchamia mechanizmy kompensujące hipotensję. Gdy baroreceptory w ścianach tętnic rejestrują spadek ciśnienia, następuje wyrzut adrenaliny i noradrenaliny z następczym skurczem naczyń krwionośnych i przyspieszeniem rytmu serca. Występuje euforia i podwyższenie progu bólowego.
  2. Centralizacja – krążenie przesuwa się w stronę narządów chronionych (serce, płuca, mózg) kosztem ukrwienia skóry, przewodu pokarmowego i mięśni. Występuje bladość powłok, oziębienie i poty.
  3. Zmiany metaboliczne – jest to faza zagrażająca życiu. W wyniku ciągłego niedoboru tlenu mitochondria nie syntetyzują ATP, pojawią się też dysfunkcje łańcucha oddechowego, w wyniku czego rośnie liczba uwalnianych wolnych rodników, które uszkadzają błonę komórkową i inne organella. Komórki niedotlenione przechodzą na metabolizm beztlenowy, którego produktem jest kwas mlekowy powodujący kwasicę metaboliczną. Wskutek zastoju krążenia (wazomocja) nasilają się procesy agregacji.
  4. Faza nieodwracalna – występuje krytyczne obniżenie ciśnienia tętniczego, bradykardia, agregacja erytrocytów, agregacja płytek krwi i wykrzepianie wewnątrznaczyniowe (DIC). Dochodzi do obrzęku płuc i skąpomoczu.

Należy zwrócić uwagę, że wstrząs jest złożonym i ciągłym procesem, nie ma wyraźnych granic między poszczególnymi etapami.

Objawy ogólne


Mimo, że każdy rodzaj wstrząsu charakteryzuje się odrębnym zespołem objawów, można wyszczególnić objawy wspólne[3]:

Postępowanie ogólne


Każdy rodzaj wstrząsu wymaga odrębnego postępowanie leczniczego. Leczenie wstrząsu zawsze jednak opiera się o te same podstawowe elementy[3]:

Różnicowanie rodzajów wstrząsu


Zespół objawów i postępowanie lecznicze zależne od rodzaju wstrząsu[1]:

Różnicowanie rodzajów wstrząsu.
Rodzaj wstrząsu Objawy Leczenie[4]
Wstrząs hipowolemiczny
  1. szybkie podanie 250–1000 ml roztworu koloidowego (np. dekstran) aż do wzrostu OCŻ do wartości 15 mm Hg
  2. kontynuowanie płynoterapii z uwzględnieniem krystaloidów
  3. przetoczenie masy KKCz jeżeli Hb < 7 g/dl i wystąpią objawy niedotleniania i kwasicy
Wstrząs kardiogenny
  • pobudzenie
  • spadek ciśnienia skurczowego < 90/min
  • PCWP > 20 mmHg[5]
  • wysokie OCŻ
  • niski wskaźnik sercowy < 1,8 l/min/m²
  • skóra blada, chłodna, spocona
  • skąpomocz
Celem leczenia powinno być osiągnięcie PCWP ≥ 15 mm Hg ze wskaźnikiem sercowym > 2 l/min/m²[5]:
  1. tlen
  2. mechaniczne wspomaganie wentylacji
  3. wczesna rewaskularyzacjaPCI lub CABG
  4. leki inotropowe
    1. dopaminę w dawce < 3 µg/kg/min można podawać w celu poprawy czynności nerek
    2. dopaminę w większych dawkach lub dobutaminę w dawce 5–20 µg/kg/min – podawać by poprawić lub ustabilizować stan hemodynamiczny
Wstrząs septyczny
  • temperatura > 38 °C lub < 36 °C
  • tachykardia
  • spadek ciśnienia tętniczego
  • tachypnoe > 20/min lub hipokapnia pCO2 < 32 mmHg
  • leukocytoza > 12 000 /mm³ lub leukopenia 4000 /mm³
  • skóra gorąca, zaczerwieniona
  • skąpomocz
  1. leczenie przyczynowe i leczenie posocznicy
  2. tlen do osiągnięcia OCŻ 8–12 mm Hg
  3. KKCz przy saturacji krwi żylnej SvO2 <70%
  4. dobutamina maks. 20 μg/kg/min
Wstrząs anafilaktyczny
  1. udrożnić drogi oddechowe, przerwać narażenie na czynnik wywołujący
  2. adrenalina i.m. 0,5 mg
  3. tlen
  4. płyny
  5. leki przeciwhistaminowe (np. klemastyna)
  6. GKS
  7. β2-mimetyki (np. salbutamol)
  8. dopamina, dobutamina
  9. glukagon
Wstrząs neurogenny
  • nagły spadek ciśnienia tętniczego
  • bradykardia
  • sucha, ciepła skóra
  • utrata odruchów rdzeniowych poniżej uszkodzenia
  • porażenie wiotkie
  • utrata przytomności
  1. prawidłowe ułożenie i stabilizacja kręgosłupa
  2. wentylacja
  3. krystaloidy i koloidy
  4. dopamina
  5. atropina
  6. stymulacja zewnętrzna i wewnętrzna

Podkreślenie – objaw różnicujący

Bibliografia


Przypisy


  1. a b Kubler Andrzej (red.), Weinert Mark: Anestezjologia. Kraków: Elsevier Urban & Partner, 2008, s. 127-129. ISBN 978-83-60290-44-6.
  2. Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom II. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 1817. ISBN 83-7430-031-0.
  3. a b Andrzej Szczeklik (red): Choroby wewnętrzne : stan wiedzy na rok 2010. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2010, s. 140-143. ISBN 978-83-7430-255-5.
  4. Wojciech Noszczyk (red.): Chirurgia, tom I. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2009, s. 72-75. ISBN 978-83-200-3983-2.
  5. a b dr med. Grzegorz Goncerz. Postępowanie w świeżym zawale serca z uniesieniem odcinków ST. Wytyczne European Society of Cardiology 2008 . „Medycyna Praktyczna”. 2, 2009. 

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.










Kategorie: Anestezjologia | Stany nagłe w medycynie




Informacje na dzień: 11.11.2021 03:29:33 CET

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-BY-SA-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.