Wskaźnik cytowań - pl.LinkFang.org

Wskaźnik cytowań




Wskaźnik cytowań, indeks cytowań[a], IF (od ang. impact factor) – miernik siły oddziaływania i prestiżu czasopism naukowych. W literaturze popularnonaukowej pojawiło się obrazowe tłumaczenie nazwy jako „siła przebicia”[1]. Do połowy XVIII wieku rocznie liczba cytowań publikacji naukowych nie zwiększała się o więcej niż 1%, do dwudziestolecia międzywojennego XX w. wskaźnik wynosił 2–3%, a w 2012 roku 8–9%[2].

Spis treści

Zasady ustalania wskaźnika cytowań


Autorzy niemal każdej publikacji naukowej mają zwyczaj odnosić się w ich tekście do innych, wcześniejszych publikacji na podobny temat. Obowiązkiem każdego autora jest robić to (czyli tworzyć w tekście publikacji odnośniki do cytowanych prac i umieszczać ich listę) w sposób jawny, zwykle na końcu swojego tekstu[potrzebny przypis].

Na tej właśnie zasadzie jest oparty wskaźnik cytowań. Tworzony jest on na podstawie bazy cytowań publikacji naukowych. Jedną z takich baz prowadzi Instytut Filadelfijski, który gromadzi w niej wszystkie cytowania publikacji ukazujących się w wybranych przez Instytut Filadelfijski czasopismach naukowych. Baza ta nie obejmuje wszystkich takich czasopism wydawanych na całym świecie, gdyż tworzenie takiej bazy byłoby zadaniem niewykonalnym technicznie. Indeksowane przez Instytut Filadelfijski czasopisma są wybierane na podstawie tak zwanego prawa Bradforda, głoszącego, że w każdej dziedzinie naukowej istnieje pewna, niezbyt liczna, grupa czasopism (od 5 do 30), w których ukazuje się 99% naprawdę istotnych dla danej dziedziny publikacji, a pozostałe czasopisma można uznać za drugorzędne. Lista filadelfijska obejmuje około 8400 pozycji i nie zmienia się to zbytnio od mniej więcej 10 lat. Co roku pewna część czasopism jest z tego wykazu usuwana (gdy IF dla danego czasopisma spada poniżej 0,1), a na ich miejsce wpisywane są inne.

Wskaźnik cytowań jest ustalany według wzoru (r=rok, dla którego oblicza się IF)[3]:

\({\displaystyle {\text{IF}}_{r}={\frac {{\text{Liczba cytowań}}_{r-1}+{\text{Liczba cytowań}}_{r-2}}{{\text{Liczba cytowanych}}_{r-1}+{\text{Liczba cytowanych}}_{r-2}}}}\)

Oprócz zwykłego IF, obejmującego dwa lata kalendarzowe, używa się również IF obejmującego 5 lat[3].

Spis wskaźników z danego roku dla wszystkich czasopism uwzględnianych przez Instytut Filadelfijski jest publikowany w Journal Citation Reports, wydawanym przez ten Instytut. W wydawnictwie tym, oprócz samych wskaźników, są też publikowane wykresy dynamiki ich zmian, a także spisy innych wskaźników (które nie mają jednak tak dużego znaczenia jak wskaźnik cytowań, na przykład immediacy factor, czyli wskaźnik aktualności).

Wartość wskaźnika cytowań zależy od wpływu wywartego przez czasopismo na świat nauki, nie zaś od rzetelności artykułów. Przykładowo, spośród medycznych czasopism w 2010 roku najwyższy IF przypadł CA – A Cancer Journal for Clinicians (94,333), najniższy zaś International Journal of Legal Medicine (2,939), co jest wynikiem niemal 30 razy mniejszym. Obydwa czasopisma są najwyżej ocenianymi w swoich dziedzinach – onkologii i medycynie sądowej[4]. Znaczny wpływ na IF może mieć publikacja artykułów poglądowych, które są częściej cytowana, niż prace naukowe[5].

Znaczenie wskaźnika cytowań


Wskaźnik ten ma ogromne znaczenie zarówno dla ocenianych w ten sposób czasopism, jak i poszczególnych autorów publikacji zamieszczanych w tych czasopismach. Znaczenie tego wskaźnika jest potrójne[potrzebny przypis].

W wielu krajach istnieją całe systemy oceny instytucji naukowych i zatrudnionych w nich pracowników opierające się na liczbie publikacji z uwzględnieniem IF czasopism, w których te publikacje się ukazały. W Polsce instytuty naukowe i wydziały uczelni wyższych oceniane są przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego między innymi właśnie na podstawie kryterium IF. Co prawda szczegółowe zasady oceny jednostek naukowych ulegają częstym modyfikacjom, jednak wykształcił się już pewien stały, ogólny schemat tej oceny. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego publikuje wykaz czasopism naukowych wraz z przypisaną im punktacją[6]. Wykaz ten zawiera część A, czyli pisma, które mają obliczony wskaźnik cytowań i znajdują się w bazie Journal Citation Reports, oraz część B, czyli pozostałe pisma (głównie polskie). Punktacja czasopisma z listy A oparta jest wyłącznie o wartość jego IF na tle innych czasopism naukowych w danej dziedzinie.

Krytyka wskaźnika cytowań


Krytycy tego wskaźnika twierdzą[kto?], że:

Wskaźnik cytowań stanowi obecnie temat wielu dyskusji wydawców i pracowników nauki. Jego zasadnicze ograniczenie do czasopism wydawanych w języku angielskim powoduje, że wiele czasopism o wysokim poziomie merytorycznym nie jest pozycjonowanych. Konferencja na temat jakości wydawnictw medycznych w Bombaju (wrzesień 2004) oraz International Peer Review Congress on Biomedical Journals w Chicago (wrzesień 2005) były forami szerokiej dyskusji na temat IF. Jego niedoskonałości dotykają przede wszystkim kraje mniej rozwinięte, które z jednej strony mają być obiektem wsparcia wymiany myśli naukowej, a z drugiej ograniczane są przez interesy amerykańskiego lobby naukowego. Faktem niezaprzeczalnym jest, że czasopisma nieanglojęzyczne stanowią zbyt mały odsetek w bazie danych Instytutu Filadelfijskiego. W 2008 roku Europejskie Stowarzyszenie Redaktorów Naukowych wydało specjalne oświadczenie dotyczące niewłaściwego wykorzystywania IF (patrz link w stopce artykułu)[potrzebny przypis].

Konkurencją dla wskaźników cytowań opartych na bazie Instytutu Filadelfijskiego mają być mierniki tworzone na podstawie bazy Scopus, prowadzonej przez wydawnictwo Elsevier[3].

Zobacz też


Uwagi


  1. Wyrażenie to może być mylące, gdyż ma też inne znaczenie: baza cytowań.

Przypisy


  1. January Weiner. Kto się boi ekologii molekularnej? . „e-Wiadomości Ekologiczne”. 1, s. 3–9, marzec 2014. Komitet Ekologii PAN. 
  2. Global scientific output doubles every nine years: News blog , blogs.nature.com [dostęp 2017-11-27] (ang.).
  3. a b c Measuring a journal’s impact . Elsevier. An Information Analytics Business. [dostęp 13 lutego 2018].
  4. Christopher Baethge. Impact Factor–a Useful Tool, but Not for All Purposes. „Deutsches Ärzteblatt International”. 109 (15), s. 267–269, 2012. 
  5. a b The Impact Factor Game, „PLoS Medicine”, 3 (6), 2006, art. nr e291, DOI10.1371/journal.pmed.0030291 , PMID16749869 , PMCIDPMC1475651 .c?
  6. Zasady oceny jednostek naukowych (strona MNiSW) (pol.). [dostęp 2010-03-20].

Linki zewnętrzne










Kategorie: Informacja naukowa | Bibliotekoznawstwo | Czasopisma naukowe | Krytyczna analiza źródeł naukowych








Informacje na dzień: 28.05.2020 01:15:43 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.