Turcja - pl.LinkFang.org

Turcja




Türkiye Cumhuriyeti
Republika Turcji
Flaga Turcji
Dewiza: (tur.) Yurtta Sulh, Cihanda Sulh. (Atatürk)
(Pokój w Ojczyźnie, Pokój na Świecie)
Hymn:
Istiklâl Marsi

(Marsz niepodległości)
Konstytucja Konstytucja Turcji
Język urzędowy turecki
Stolica Ankara
Ustrój polityczny demokratyczny
Typ państwa republika prezydencka
Głowa państwa prezydent Recep Tayyip Erdoğan
Szef rządu prezydent Recep Tayyip Erdoğan
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
37. na świecie
783 562 km²
1,26%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne
17. na świecie
82 835 090[1]
104[2] osób/km²
Turcy 80-85%, Kurdowie 18%, Arabowie 2%
PKB (2018)
 • całkowite 
 • na osobę

905,7 mld[3] USD
11 124[3] USD
PKB (PSN) (2018)
 • całkowite 
 • na osobę

2249,9 mld[3] dolarów międzynar.
27 635[3] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna lira turecka (₺) (TRY)
Powstanie Turcja: 29 października 1923
Religia dominująca islam sunnicki
Strefa czasowa UTC +3
Kod ISO 3166 TR
Domena internetowa .tr
Kod samochodowy TR
Kod samolotowy TC
Kod telefoniczny +90

Turcja (tur. Türkiye), Republika Turcji (tur. Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji Zachodniej na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie Południowo-Wschodniej, ze stolicą w Ankarze. Graniczy w Europie z Bułgarią i Grecją, natomiast w Azji z Syrią, Irakiem, Iranem, Azerbejdżanem, Armenią i Gruzją. Część europejska – wschodnia Tracja – stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej Morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcję od północy otacza Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i Morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne (nazywane w języku tureckim Morzem Białym). Republika Turcji została proklamowana w 1923 roku, poprzedzającym ją państwem było Imperium Osmańskie.

Spis treści

Geografia


Osobny artykuł: Geografia Turcji.

Ukształtowanie poziome

Turcja leży na dwóch kontynentach: azjatyckim (w 97% powierzchni), w jego najdalej na zachód wysuniętej części, Azji Mniejszej (w regionie zwanym także niegdyś Anatolią) oraz europejskim (w 3% powierzchni), w regionie dawnej wschodniej Tracji na Półwyspie Bałkańskim. Rozciągłość południkowa wynosi ok. 500 km, natomiast równoleżnikowa ok. 1600 km. Kraj oblewa od północy Morze Czarne, od zachodu Morze Marmara i Morze Egejskie, a od południa Morze Śródziemne[4]. Przylądek Baba, najdalej wysunięty na zachód punkt Azji Mniejszej, jest jednocześnie najdalej wysuniętym na zachód punktem całej Azji[5]. Do Turcji należą również wyspy na Morzu Egejskim (m.in. Imroz i Bozca) oraz na morzu Marmara (m.in. Marmara i Wyspy Książęce).

Ukształtowanie pionowe

Turcja pod względem ukształtowania powierzchni jest państwem wyżynno-górzystym. Obszar, na którym położona jest Turcja, cechuje się aktywnością sejsmiczną, co często powoduje tragiczne w skutkach trzęsienia ziemi. Niziny występują dość rzadko, głównie przy ujściach rzek oraz w europejskiej części kraju (Nizina Tracka) oraz na wybrzeżu śródziemnomorskim (największa na terenie Turcji Nizina Adana). Azja Mniejsza to region przeważnie wyżynny, z największą w Turcji Wyżyną Anatolijską (średnia wysokość 900–1500 m n.p.m., maksymalna 3916 m n.p.m. – Erciyes Dağı). Na wschód od niej rozciąga się Wyżyna Armeńska z najwyższym szczytem kraju Araratem (5165 m n.p.m.). Przy granicy z Syrią leży część wyżyny Al-Dżazira. Dwie pierwsze wyżyny otaczają od północy i południa równoleżnikowe młode łańcuchy górskie wypiętrzone w orogenezie alpejskiej: od północy, ciągnące się na długości 1000 km wzdłuż Morza Czarnego Góry Pontyjskie (najwyższy szczyt: Kaçkar Dağı, 3937 m n.p.m.), od południa natomiast, częściowo leżące również nad wybrzeżem Morza Śródziemnego góry Taurus (najwyższy szczyt: Kaldi Dag, 3756 m n.p.m.). W Taurusie Zachodnim licznie występują zjawiska krasowe. Na granicy z Irakiem ciągnie się pasmo Gór Kurdystańskich[6]. Najniższym punktem Turcji jest poziom morza (0 m n.p.m.), przez co nie ma w tym kraju obszarów depresyjnych[7].

Turcja podzielona jest na 7 regionów geograficznych, zróżnicowanych pod względem ukształtowania terenu i klimatu:

Granice

Turcja graniczy z 8 państwami. Całkowita długość granic wynosi 2627 km z czego na poszczególne kraje przypada:

Miasta w Turcji

Osobny artykuł: Miasta w Turcji.

Największe miasta w Turcji według liczebności mieszkańców (stan na 31.12.2014)[8]:

Lp. Miasto Prowincja Liczba ludności
1. Stambuł (İstanbul) Stambuł 14 025 646
2. Ankara Ankara 4 587 558
3. Izmir Izmir 2 847 691
4. Bursa Bursa 1 800 278
5. Adana Adana 1 663 485
6. Gaziantep Gaziantep 1 510 270
7. Konya Konya 1 174 536
8. Antalya Antalya 1 068 099
9. Diyarbakır Diyarbakır 930 266
10. Mersin Mersin 915 703

Ustrój polityczny


Ustrój polityczny Turcji opiera się na Konstytucji Republiki Turcji z 1982, która głosi, że państwo tureckie jest niepodzielną, laicką, demokratyczną oraz socjalną republiką. Obecna ustawa zasadnicza, narzucona przez wojsko zaraz po zamachu wojskowym w 1980 roku, zapewnia armii rolę strażnika świeckiej, republikańskiej Turcji i przyznaje jej prawo do bezpośredniej interwencji w przypadku zagrożenia status quo. Kobiety w Turcji otrzymały czynne i bierne prawa wyborcze 5 grudnia 1934 roku. W roku 1935 kobiety stanowiły 4,6% posłów w parlamencie. Obecnie ustrój państwa jest w trakcie zmiany z systemu parlamentarnego na prezydencki. Poprawki nad konstytucją przyjęte w kwietniu 2017 po referendum w Turcji w 2017 roku.

Naczelne organy państwa

Głową państwa jest prezydent wybierany przez obywateli na 5-letnią kadencję. W referendum 21 października 2007 r. Turcy opowiedzieli się za bezpośrednimi wyborami prezydenta i skróceniem jego kadencji do 5 lat, zmiany poparło ponad 70% głosujących[9], i weszły one w życie w 2014 r. Kolejne referendum, wprowadzające zmiany w konstytucji odnośnie m.in. sił zbrojnych i systemu sądownictwa, odbyło się 12 września 2010, w 30. rocznicę wojskowego zamachu stanu. Także tym razem głosujący zdecydowali o przyjęciu rządowych propozycji (57,8% głosów na tak).

Władzę ustawodawczą wykonuje jednoizbowy parlamentWielkim Zgromadzeniem Narodowym z 600 posłami[10]. Członkowie parlamentu wyłaniani są w głosowaniu powszechnym przeprowadzanym co pięć lat.

Najwyższym organem sądowniczym jest Sąd Konstytucyjny złożony z 17 sędziów[11].

16 kwietnia 2017 z inicjatywy prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana odbyło się referendum w sprawie zmiany ustroju państwa z parlamentarnego na prezydencki[12].

Samorząd terytorialny

W Turcji istnieją struktury samorządu terytorialnego, którego organy pochodzą z powszechnych wyborów. W marcu 2019 odbyły się wybory do samorządu terytorialnego. Centralna Komisja Wyborcza unieważniła wówczas wyniki głosowania na burmistrza Stambułu (zwycięzcą był Ekrem İmamoğlu, przeciwnik rządzącej partii Recepa Tayyipa Erdoğana). Ponowne głosowanie zostało wyznaczone na 23 czerwca 2019[13].

Podział administracyjny

Turcja jest podzielona na 81 prowincji (tur. vilayet;il; l. mn. iller). Każda prowincja dzieli się na podprowincje (tur. ilçe; l. mn. ilçeler). Prowincje mają zazwyczaj nazwę miasta, które jest jego stolicą, wyjątek stanowią: Hatay (stolica Antiochia), Kocaeli (stolica Izmit) i Sakarya (stolica Adapazarı).

Historia


Osobny artykuł: Historia Turcji.

Republika Turcji powstała po I wojnie światowej na gruzach Imperium Osmańskiego. Od XVIII wieku siła tego Imperium ulegała coraz większemu osłabieniu, a od roku 1821, niemożność pokonania greckiego powstania wyznaczyła początek nieodwracalnego rozkładu terytorialnego głównego trzonu imperium.

W 1908 wybuchła rewolucja młodoturecka, której celem była modernizacja przeżartego korupcją i zacofanego państwa[14], jednak nie zapobiegła kolejnym, częściowe rozbiory dokonane zostały po I wojnie światowej. Wiosną 1915 roku Turcy wraz z plemionami kurdyjskimi na terenie Armenii Zachodniej dokonali rzezi Ormian, Asyryjczyków i Greków Pontyjskich, które w wielu krajach uznano za zbrodnię ludobójstwa. Między rokiem 1919 a 1922 toczyła się wojna grecko-turecka. 10 sierpnia 1920 w Sèvres pod Paryżem Turcja podpisała traktat pokojowy z państwami Ententy, na mocy którego Grecji m.in. przyznano większość terenów europejskich Turcji, zachodnie wybrzeże Półwyspu Anatolijskiego ze Smyrną. Armenii przyznano Kars, większą część Pontu z okręgiem Trapezunt (dzisiejszy Trabzon) i górę Ararat wraz z jeziorem Wan. Kemal Atatürk, przywódca ruchu narodowego (młodoturków), dążący do przywrócenia Turcji choć części terytoriów zabranych jej po I wojnie światowej, nie chciał pogodzić się z tym faktem i na podstawie Sojuszu o Wzajemnej Przyjaźni i Współpracy z RFSRR jesienią 1920 Turcja i Rosja Sowiecka dokonały agresji przeciwko Armenii. W 1923 miała miejsce wymiana ludności między Grecją i Turcją, w ramach której, kierując się kryteriami wyznaniowymi, a nie językowymi, przesiedlono do Turcji ok. 420 tys. osób wyznania muzułmańskiego, a do Grecji trochę mniej niż 1,5 mln osób wyznania prawosławnego, uwzględniając przy tym liczbę wcześniejszych wychodźców z okresu wojny. Turcy imigrowali głównie z rejonów wybrzeża Morza Egejskiego, wybrzeża Morza Czarnego, oraz Kapadocji. W myśl umowy, liczne mniejszości tureckie pozostały na terenie greckiej i bułgarskiej Tracji Zachodniej.

24 lipca 1923 traktat w Lozannie zrewidował postanowienia terytorialne traktatu z Sèvres i zminimalizował ograniczenia suwerenności Turcji do kwestii demilitaryzacji i swobodnego przepływu cieśnin Bosfor i Dardanele, oraz demilitaryzacji pogranicza turecko-greckiego i turecko-bułgarskiego w Tracji. Traktat ten ustalił do dziś istniejące granice Turcji[15].

W 1922 zniesiono kalifat. Już wcześniej 1 listopada 1922 zniesiono sułtanat, a sułtan Mehmed VI opuścił kraj[16]. 29 października 1923 roku proklamowano Republikę Turcji[16]. Pierwszym prezydentem został Mustafa Kemal, nazwany później Atatürkiem. Za jego sprawą przeprowadzano liczne reformy mające na celu europeizację Turcji[17]: zmiana prawa cywilnego, handlowego i karnego, wprowadzenie alfabetu łacińskiego zamiast arabskiego, wprowadzenie kalendarza gregoriańskiego, wprowadzenie nazwisk. W 1934 r. przyznano kobietom bierne i czynne prawo wyborcze, rok później kobiety stanowiły 4,6% parlamentarzystów.

W okresie międzywojennym Turcja dążyła do rewizji niektórych niekorzystnych następstw traktatów kończących I wojnę światową. Na mocy traktatu z Lozanny Turcja odzyskała kontrolę nad terenami wschodniej Anatolii i Tracji oraz doszło do rewizji granicy z Armenią w zamian za zrzeczenie się roszczeń do terenów arabskich. W 1932 roku miało miejsce przyjęcie Turcji do Ligi Narodów, a na mocy konwencji z Montreux uzyskano zniesienie demobilizacji cieśnin czarnomorskich[17].

Podczas ostatnich lat pokoju oraz w czasie II wojny światowej Turcja pomimo zachęt włączenia się do działań zbrojnych wysuwanych przez obie strony konfliktu pozostawała neutralna. Turcję łączył jednak z Francją i Wielką Brytanią traktat antywłoski. Jednocześnie od połowy lat 1930. państwo wydawało znaczny procent dochodów na zbrojenia, w szczególności rozwój floty i lotnictwa[17]. Jednym z ważniejszych powodów nieprzystępowania do wojny były niekorzystne doświadczenia konsekwencji I wojny światowej, a w szczególności obawa przed Związkiem Radzieckim. Turcja przystąpiła do obozu aliantów i wypowiedziała wojnę Rzeszy Niemieckiej dopiero w 1945 roku.

Od 1952 roku Turcja jest członkiem NATO. Od 1974 okupuje część Cypru. O laickość państwa od samego jego początku dba armia. Dlatego też w Turcji dochodziło często do zamachów stanu (w 1960, 1971, 1980 i 1997 roku). Ten czwarty miał zresztą wyjątkowo łagodny przebieg i ograniczył się do zasugerowania partiom rządzącym oddania władzy. W 1984 roku rozpoczęła się zbrojna rebelia kurdyjska na czele z Partią Pracujących Kurdystanu[18][19]. Ostatnia interwencja generalicji w sprawy polityki miała miejsce w pierwszej połowie 2007 roku, kiedy to wybuchł kryzys polityczny związany z niemożnością wyboru prezydenta przez Zgromadzenie Narodowe. W 2004 roku Unia Europejska zezwoliła Turcji na rozpoczęcie negocjacji w sprawie przystąpienia do UE[20]; negocjacje rozpoczęto 3 października 2005 roku[21]. Proces ten napotyka jednak szereg poważnych barier. Problemem jest duża liczba mieszkańców Republiki Turcji, napięte stosunki dyplomatyczne między Turcją a Cyprem i (w mniejszym stopniu) Grecją oraz obawy o utracenie jednolitości kulturowo-religijnej państw Unii[potrzebny przypis].

15 lipca 2016 doszło w Turcji do próby zamachu stanu[22].

Gospodarka


Turcja jest jedną z dwudziestu największych gospodarek świata, na co wpływ ma głównie wielkość tego kraju. PKB na głowę mieszkańca wynosi około 9 tys. dolarów. Od czasów przejęcia rządów przez Partię Sprawiedliwości i Rozwoju i poradzenia sobie z kryzysem finansowym z roku 2001 Turcja znajduje się w fazie wyjątkowo dynamicznego wzrostu gospodarczego.

Rolnictwo

Turcja jest jednym z 6 całkowicie samowystarczalnych pod względem żywnościowym krajów świata. Rolnictwo wytwarza ok. 10% produktu krajowego brutto Turcji. Zatrudnienie w tym sektorze znajduje około 1/3 siły roboczej. W Turcji istnieje ponad 5 milionów gospodarstw rolnych. Jedynie 6% z nich ma powierzchnię większą od 20 ha. Turcja jest jednym z pięciu największych producentów: bawełny, soczewicy, cebuli, buraków cukrowych, tytoniu, pomidorów, arbuzów, jabłek, winogron, orzeszków pistacjowych, orzechów włoskich, oliwek oraz owczego mleka. Jest zarazem największym na świecie wytwórcą orzechów laskowych, moreli i fig. Obecnie sektor rolniczy wspierany jest przez rząd przy pomocy takich samych instrumentów, jakimi posługuje się Unia Europejska. Skala wsparcia jest również porównywalna.

Przemysł

Turcja posiada znaczne zasoby surowców mineralnych, zwłaszcza rud metali. Wydobycie rud żelaza (Divriği we wschodniej Anatolii), chromu (Seydişehir na południu kraju – Turcja należy do głównych światowych producentów chromu), boksytów, rud miedzi (Murgul), cynku i ołowiu. Z surowców energetycznych eksploatuje się węgiel brunatny (zachodnia Anatolia), węgiel kamienny (zagłębie Ereğli-Zonguldak) i ropę naftową w pobliżu granicy z Syrią (główny ośrodek Batman). Z surowców chemicznych wydobywa się: fosforyty, sól kamienną i siarkę. 39% energii elektrycznej dostarczają elektrownie wodne (największe Keban i Atatürk – zbudowane w 1992 na Eufracie), 61% węglowe i naftowe. Produkcja energii elektrycznej na 1 mieszkańca – 1296 kWh (2000). Do najstarszych i najlepiej rozwiniętych gałęzi przemysłu przetwórczego należą: przemysł spożywczy (cukrowniczy, mleczarski, tytoniowy) oraz włókienniczy i odzieżowy, wykorzystujące surowce krajowe. Od lat 60. rozwój hutnictwa żelaza (głównie ośrodki: Karabük, Ereğli), miedzi (Ergani, Stambuł) oraz aluminium, przemysłu maszynowego i zbrojeniowego, środków transportu (montownie samochodów, ciągników, budowa statków), sprzętu gospodarstwa domowego, chemicznych (m.in. produkcja nawozów sztucznych), cementowego i rafineryjnego (w portach dowozowych ropy naftowej: İzmit oraz w Batman). Powszechnie rozwinięte rzemiosło: dywany, biżuteria, wyroby metalowe, ceramika, wyroby skórzane. Największa koncentracja zakładów przemysłowych w regionie północno-zachodnim: Stambuł – Ereğli – Izmir, ponadto w rejonie Ankary i na południowo-wschodniej: Adana – Gaziantep–Antakya.

Turystyka

Osobny artykuł: Turystyka w Turcji.

Jedną z najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki Turcji jest turystyka. W 2015 roku Turcja była szóstym państwem na świecie pod względem liczby przyjazdów; kraj ten odwiedziło 39,478 mln turystów (0,8% mniej niż w roku poprzednim), generując dla niego przychody na poziomie ponad 26,616 mld dolarów[23].

Najwięcej turystów przyjeżdża z Niemiec, Rosji, Holandii, Francji, Belgii, Wielkiej Brytanii i Polski. Główne ośrodki turystyczne to: kurorty nad wybrzeżem Morza Egejskiego (Bodrum, Fethiye, Kuşadası) i Morza Śródziemnego (Antalya, Alanya, Side), a także Stambuł i Kapadocja oraz zabytki kultury antycznej: Troja, Milet, Efez, Hierapolis, Pergamon, Izmir, Aspendos i inne. Coraz popularniejsze stają się również kurorty górskie[24].

Transport

Sieć transportowa w Turcji jest w rozbudowie i obecnie obejmuje ok. 63 tys. km dróg o twardej nawierzchni, w budowie dalsze 1250 km autostrad – m.in. od granicy bułgarskiej do Ankary. Drogi łączą Turcję z Bułgarią oraz Syrią, Iranem i Irakiem. Europejską i azjatycką część kraju łączą 2 mosty na Bosforze w Stambule.

Turcja posiada 8,4 tys. km linii kolejowych, w większości jednotorowych. W 2003 Tureckie Koleje Państwowe (TCDD) rozpoczęły program budowy linii wysokich prędkości. Pierwsza z nich o długości 533 km połączy Stambuł z Ankarą przez Eskişehir i skróci czas podróży z 6-7 godzin do 3,5. 29 października 2013 roku otwarto tunel kolejowy Marmaray pod Bosforem, będący projektem łączącym dwa odrębne systemy kolejowe: w europejskiej i azjatyckiej części Turcji w jedną całość[25].

Nośność floty handlowej – 7,1 mln DWT. Główne porty morskie (przeładunek powyżej 1 mln ton): Stambuł nad cieśniną Bosfor, Zonguldak, Ereğli i Samsun nad Morzem Czarnym, Izmir i Izmit nad Morzem Egejskim i Mersin, İskenderun nad Morzem Śródziemnym. Rozwinięta żegluga kabotażowa, połączenia promowe między europejską i azjatycką częścią kraju (na Bosforze), z Cyprem i wyspami greckimi (Rodos, Samos, Chios).

Zwierzęta


Zwierzęta chowane na terenie Turcji to: bydło domowe, konie, kozy, osły i owce, jak również wielbłądy i bawoły.

Najpopularniejszą w Turcji rasą psa jest Kangal – wielki i silny pies pasterski. Najciekawszą rasą kotów są koty Van o białym futrze i różnokolorowych oczach – jednym zielonym, a drugim niebieskim.

Na wolności żyją w Turcji jelenie, szakale, rysie, dziki, wilki oraz rzadko – lamparty i niedźwiedzie.

Siły zbrojne


Osobny artykuł: Türk Silahlı Kuvvetleri.

Armia turecka jest szóstą armią świata i drugą co do wielkości w NATO (po armii USA). Liczy 823 tys. zawodowych żołnierzy. Według konstytucji armia stoi na straży świeckości państwa. W drugiej połowie XX wieku kilkukrotnie dokonywała zamachu stanu (ostatni raz w 2016), obalając przy tym rządy, które uznawała za zbyt islamskie. By wstąpić w jej szeregi trzeba mieć ukończone 20 lat. Według danych CIA Turcja przeznacza ok. 5% PKB na dozbrajanie armii.

Media


W Turcji istnieje nadawca publiczny Türkiye Radyo Televizyon Kurumu, który nadaje stacje telewizyjne, m.in. TRT 1, TRT Haber i TRT Türk, oraz rozgłośnie radiowe, np. Radyo 1, TRT FM, Radyo 3 i Radyo 4. Na terenie kraju działają także prywatne kanały telewizyjne, m.in. Show TV i NTV.

Demografia


Struktura etniczna (2019)[26]
Grupa etniczna Język Liczebność w tys. Procent ludności
Turcy Język turecki 57 235 68,6%
Kurdowie Język kurmandżi i język turecki 15 047 18,0%
Zaza (2 grupy) Język zazaki 1 919 2,3%
Arabowie libańscy Dialekty syryjsko-palestyńskie języka arabskiego 1 243 1,49%
Kabardyjczycy Język kabardyjski 1 164 1,4%
Persowie Język perski 677 0,81%
Arabowie iraccy
(2 grupy)
Dialekty mezopotamskie języka arabskiego 673 0,81%
Azerowie Język azerski 584 0,7%
Arabowie syryjscy Dialekty syryjsko-palestyńskie języka arabskiego 580 0,7%
Alewici Dialekty syryjsko-palestyńskie języka arabskiego 548 0,66%
Jorukowie Język gagauski 458 0,55%
Pomacy Język bułgarski 372 0,45%
Grecy Pontyjscy Język pontyjski 352 0,42%
Adygejczycy Język adygejski 347 0,42%
Tatarzy krymscy Język krymskotatarski 109 0,13%
Niemcy Język niemiecki 52 0,06%
Chińczycy Język chiński 42 0,05%
Brytyjczycy Język angielski 38 0,05%
Rosjanie Język rosyjski 36 0,04%
Holendrzy Język niderlandzki 34 0,04%
Francuzi Język francuski 30 0,04%
Amerykanie Język angielski 25 0,03%

Według danych CIA World Factbook z lipca 2013 roku[27], Turcję zamieszkuje 80 694 485 ludzi (18. miejsce na świecie).

Struktura wieku

Średnia wieku

Przyrost naturalny: 1,16% (101 miejsce na świecie)

Wskaźnik urodzeń: 17,22 urodzeń / 1000 mieszkańców (110 miejsce na świecie)

Wskaźnik zgonów (śmiertelność): 6,11 zgonów / 1000 mieszkańców (162 miejsce na świecie)

Urbanizacja:

Oczekiwana długość życia w chwili urodzenia:

Współczynnik dzietności: 2,1 dziecka / kobietę (110 miejsce na świecie)

Religia


Osobny artykuł: Religia w Turcji.

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[28][29]:

Zobacz też


Przypisy


  1. Populacja Turcji wzrosła do ponad 82,8 mln https://www.dailysabah.com/turkey/2018/01/05/turkeys-population-increases-by-a-little-over-3-million-in-2017
  2. dane turkstatu
  3. a b c d Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2018: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, January 2018 (ang.). [dostęp 17-01-2018].
  4. Witold Korsak: Turcja. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2008, s. 9. ISBN 978-83-7513-609-8.
  5. Baba , [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2016-02-07].
  6. Turcja. Warunki naturalne , [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2016-03-12].
  7. Turcja – Podstawowe informacje , Onet Podróże [dostęp 2016-03-02] (pol.).
  8. TURKEY: Provinces and Major Cities (ang.). citypopulation.de, 2016-02-05. [dostęp 2016-04-10].
  9. Dziennik Polska-Europa-Świat, 22.10.2007, s. 19.
  10. The Grand National Assembly of Turkey , global.tbmm.gov.tr [dostęp 2019-04-04].
  11. Short history . constitutionalcourt.gov.tr. [dostęp 2016-07-19].
  12. Zakończyło się referendum w Turcji. „Na kartach są tylko dwie odpowiedzi, nie ma pytania” . gazeta.pl, 16 kwietnia 2017. [dostęp 2017-04-16].
  13. Ponowne wybory w Stambule. „Zwycięstwo opozycji będzie początkiem upadku partii Erdogana” . gazeta.pl, 23 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-23].
  14. Rewolucja młodoturecka . encyklopedia.interia.pl. [dostęp 2019-04-05].
  15. Jedynym wyjątkiem był przyłączony do Turcji w r. 1939 na mocy porozumienia turecko-francuskiego okręg Aleksandretty.
  16. a b Bernd Langensiepen, Ahmet Güleryüz: The Ottoman steam navy 1828-1923. Conway Maritime Press, 1995. s. 59 (ang.)
  17. a b c Karolina Wanda Olszowska, Towarzysz Niemiec, Sojusznik Anglii. Dylematy polityki tureckiej w drugiej połowie lat 30. XX wieku – Histmag.org , 22 kwietnia 2017 [dostęp 2017-04-22].
  18. A Secret Relationship (ang.). niqash.org, 2008-08-08. [dostęp 2012-09-06].
  19. Chronology of the Important Events in the World/PKK Chronology (1976-2006) (ang.). niqash.org, 2006-08-08. [dostęp 2012-10-10].
  20. red. Bartosz Działoszyński, Iwona Swenson, Małgorzata Uba: Wielki Encyklopedyczny Atlas Świata. T. 9. Azja Środkowo-Zachodnia. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2006, s. 16. ISBN 978-83-01-14924-6.
  21. Negotating Framework EU-Turkey . European Comission (Luksemburg), 3 października 2005.
  22. Kto stoi za zamachem stanu w Turcji? . onet.pl, 16 lipca 2016. [dostęp 2016-07-16].
  23. UNWTO Tourism Highlights, 2016 Edition (ang.). UNWTO, 2016. s. 8. [dostęp 2016-10-04].
  24. Turcja: Dwa razy więcej zimowych turystów, potrzeba nowych inwestycji , dostęp z dn. 2 stycznia 2014 r.
  25. Tunel pod Bosforem. Stambuł spełnia marzenie Sułtana . W: rynek-kolejowy.pl [on-line]. 2013-10-31. [dostęp 2013-10-31].
  26. Country: Turkey – People Groups (ang.). Joshua Project, 2019. [dostęp 7 grudnia 2019].
  27. CIA: Turkey (ang.). W: CIA World Factbook [on-line]. 2013-11-05. [dostęp 2013-11-06].
  28. Religious Composition by Country, in Percentages . The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-25].
  29. Christian Population as Percentages of Total Population by Country . The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-25].

Bibliografia


Linki zewnętrzne










Kategorie: Turcja | Członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych | Państwa należące do NATO | Oficjalni kandydaci do Unii Europejskiej








Informacje na dzień: 27.05.2020 08:36:34 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.