Totalitaryzm - pl.LinkFang.org

Totalitaryzm




Totalitaryzm (dawniej też: totalizm, łac. totalis – cały, całkowity) – system rządów (reżim polityczny) oparty na obowiązującej wszystkich ideologii, w którym państwo w pełni kontroluje społeczeństwo i stara się nadzorować wszystkie aspekty życia publicznego i prywatnego na tyle, na ile jest to możliwe[1][2].

Spis treści

Historia pojęcia


Termin totalitario stworzył w 1923 r. Giovanni Amendola. Była to koncepcja krytyczna wobec zmian wprowadzanych we Włoszech przez faszystów[3]. W 1925 r. Benito Mussolini przejął określenie totalitaryzm i nadał mu pozytywny wydźwięk dla nazwania systemu państwowego, który wprowadzał[3]. Koncepcja stała się bardziej popularna w okresie zimnej wojny, gdy w głównym, antykomunistycznym dyskursie politycznym Zachodu miała na celu podkreślenia podobieństw między państwami faszystowskimi a ZSRR[4][5].

Przykłady totalitaryzmów


Jako państwa totalitarne określane są: Włochy w okresie rządów faszystów, III Rzesza, Hiszpania frankistowska (mianem totalitarnej określali ją także jej twórcy)[6] oraz państwa rządzone przez komunistów jak Związek Radziecki[7][8] czy Korea Północna. Oprócz tych państw jako totalitarne są określane także inne ustroje w zależności od preferencji osoby która takowym mianem określa dany system rządów[9].

Cechy


Charakterystycznymi cechami państw totalitarnych są: autokratyzm (w szczególności zasada wodzostwa), kontrolowanie przez aparat władzy wszystkich dziedzin życia i ingerencja w przekonania, poglądy, zachowania obywateli, rozbudowana propaganda (m.in. fałszująca obraz rzeczywistości), dezinformacja, pełna kontrola nad siłami zbrojnymi, policją i wymiarem sprawiedliwości – wykorzystywanymi jako elementy systemu terroru i represji przeciwko społeczeństwu[10]. Dwaj zimnowojenni politolodzy amerykańscy, Zbigniew Brzeziński i Carl Friedrich, będąc zwolennikami tożsamości reżimu hitlerowskiego i stalinowskiego, wyróżnili pięć cech, które występując jednocześnie w danym państwie, świadczą o jego totalitaryzmie. Są to: oficjalna, przewodnia ideologia; jedna, monopolistyczna, masowa partia, pod wodzą dyktatora; monopol rządu na broń; rządowy monopol dysponowania środkami masowego przekazu; system policyjny, oparty na przemocy, strachu i tajnych służbach[11]. Istnieje jeszcze jeden zbiór cech totalitaryzmu stworzony przez Hiszpana Juan Linza, który może być uzupełniony przez zamienienie kategorii Weltanschauung pojęciem gnozy politycznej Erica Voegelina i Alaina Besançona. W takim przypadku istota totalitaryzmu to: monizm decyzyjny partii nowego typu; gnoza polityczna; sterowana masowa mobilizacja społeczna[12]

Norman Davies w książce Europa. Rozprawa historyka z historią podaje następujące cechy totalitaryzmu:

Michel Foucault z kolei podkreśla, iż ustrój totalitarny polega nie na nadmiernym rozroście państwa, lecz na „ograniczeniu jego autonomii, specyfiki czy sposobu funkcjonowania” na rzecz jedynowładztwa partii[13]. Co więcej, zdaniem Foucaulta np. narodowosocjalistyczne Niemcy dowodzą zniesienia samego państwa jako osoby prawnej, której funkcje przejmuje tzw. naród[14].

Sytuacja prawna w Polsce


Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 ):

Art. 13.
Zakazane jest istnienie partii politycznych i innych organizacji odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu, a także tych, których program lub działalność zakłada lub dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową, stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa albo przewiduje utajnienie struktur lub członkostwa.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1950 , z późn. zm.):

Art. 256.
§ 1. Kto publicznie propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto w celu rozpowszechniania produkuje, utrwala lub sprowadza, nabywa, przechowuje, posiada, prezentuje, przewozi lub przesyła druk, nagranie lub inny przedmiot, zawierające treść określoną w § 1.

Zobacz też


Zobacz hasło totalitaryzmWikisłowniku

Przypisy


  1. Robert Conquest, Reflections on a Ravaged Century, wyd. 1st ed, New York: Norton, 2000, s. 74, ISBN 0-393-04818-7, OCLC 41412004 .
  2. Słownik języka polskiego PWN: totalitaryzm
  3. a b Richard Pipes: Rosja bolszewików. Warszawa: Magnum, 2010, s. 260. ISBN 978-83-89656-61-2.
  4. Andrew Defty, Britain, America and Anti-Communist Propaganda 1945-1953: The Information Research Department, 2007, rozdziały 2-5.
  5. George A Reisch, How the Cold War transformed philosophy of science: to the icy slopes of logic, 2005, s. 153–154.
  6. Paul Preston. The Spanish Civil War: reaction, revolution and revenge. 3rd edition. W. W. New York, New York, USA: Norton & Company, Inc, 2007. 2006 s. 64.
  7. 95 lat temu powstał ZSRS – totalitarne państwo komunistyczne , dzieje.pl, 30 grudnia 2017.
  8. Andrew Defty, Britain, America and Anti-Communist Propaganda 1945-1953: The Information Research Department, 2007, rozdziały 2-5.
  9. The Cambridge Companion to Hannah Arendt, Dana Richard Villa, Cambridge, U.K.: Cambridge University Press, 2000, s. 2–3, ISBN 0-521-64571-9, OCLC 43397121 .
  10. Pipes 1995, s. 240–281.
  11. Carl Friedrich, Zbigniew Brzeziński, Totalitarian Dictatorship and Autocracy, New York 1956, s. 52–53.
  12. Roman Bäcker, Nietradycyjna teoria polityki, Toruń 2011.
  13. Foucault 2011 ↓, s. 199.
  14. Foucault 2011 ↓, s. 130.

Bibliografia


Linki zewnętrzne










Kategorie: Totalitaryzm








Źródło: Wikipedia - https://pl.wikipedia.org/wiki/Totalitaryzm (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.


Informacje na dzień: 27.05.2020 08:38:52 CEST - Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.