Standardowy język mandaryński - pl.LinkFang.org

Standardowy język mandaryński




普通話
pŭtōnghuà
Obszar  Chiny
 Makau
 Tajwan
 Korea Północna
 Korea Południowa
 Wietnam
 Singapur
 Filipiny
 Kambodża
 Malezja
i inne kraje
Liczba mówiących około 850 milionów[1]
Pismo/alfabet pismo chińskie
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowy  Chiny
 Hongkong
 Makau
 Tajwan
 Singapur
i jeden z urzędowych w ONZ
Organ regulujący ?
Kody języka
ISO 639-2 chi
Kod ISO 639-3 cmn
ISO 639-6 huyu
IETF cmn
Glottolog mand1415
WALS kug , mnd
Występowanie
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku chińskim
Słownik języka chińskiego
w Wikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Standardowy język mandaryński (nazywany często językiem mandaryńskim lub standardowym językiem chińskim) – oficjalny standard mówionego języka chińskiego, używany jako język urzędowy w Chińskiej Republice Ludowej, Republice Chińskiej, jeden z czterech oficjalnych języków Singapuru, a także jeden z sześciu oficjalnych języków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Faktycznie jest tylko jednym z języków mandaryńskich. Oparty jest na dialekcie pekińskim, ale nie jest z nim tożsamy. W poszczególnych państwach język ten nosi różne nazwy: w ChRL jest nazywany putonghua (chiń. upr. 普通话; chiń. trad. 普通話; pinyin: pǔtōnghuà; dosł. „mowa powszechna”), na Tajwanie – guoyu (chiń. upr. 国语; chiń. trad. 國語; pinyin: guóyǔ; dosł. „język państwowy”), w Singapurze – huayu (chiń. upr. 标准华语; chiń. trad. 標準華語,; pinyin: biāozhǔn huáyǔ; dosł. „standardowy język chiński”).

Standardowy język mandaryński wykształcił się w cesarskich Chinach jako lingua franca biurokracji. Stąd też pochodzi określenie „mandaryński”, będące tłumaczeniem chińskiego terminu 官話 guānhuà – „mowa urzędników”, czyli mandarynów, jak dawniej nazywano na Zachodzie urzędników chińskich (we współczesnej chińszczyźnie guanhua oznacza jednak zbiorczo wszystkie języki mandaryńskie, a nie język standardowy). W naturalny sposób dialekt stolicy – od czasów dynastii Ming był nią Pekin – był traktowany jako wzór do naśladowania, jednak do języka standardowego nie przeniknęły niektóre jego szczególne cechy (np. intensywna rotyzacja).

Spis treści

Fonetyka


Oto tabela spółgłosek występujących w języku mandaryńskim

Dwuwargowe Wargowo
-zębowe
Dziąsłowe Cerebralne Dziąsłowo
-podniebienne
Miękko-
podniebienne
Spółgłoski zwarte p pʰ t tʰ k kʰ
Spółgłoski nosowe m n ŋ
Spółgłoski szczelinowe f s ʂ (ʐ ɕ x
Spółgłoski zwarto-szczelinowe ʦ ʦʰ ʈʂ ʈʂʰ tɕ tɕʰ
Spółgłoski boczne l
Półsamogłoski w ɻ¹ j

¹: Według niektórych lingwistów jest to dźwięczna spółgłoska szczelinowa [ʐ]

W języku mandaryńskim występują następujące samogłoski:

/a/ (z alofonem [ɑ]), /e/ (z alofonem [ɛ]), /o/ (z alofonem [ɔ]), /ə/ (z alofonem [ɤ]), /ɨ/ (z alofonami [] i [ʐ̩]), /i/, /u/ ( z alofonem [ʊ]) i /y/.

W języku mandaryńskim istnieją 4 tony:

  1. wysoki (陰平/阴平/yīnpíng) – kontur 55
  2. wznoszący (陽平/阳平/ yángpíng) – kontur 35
  3. opadająco-wznoszący (上聲/上声/ shǎngshēng) – kontur 214
  4. opadający (去聲/去声/ qùshēng) – kontur 51

Typologia


Klasyfikacja typologiczna standardowego języka mandaryńskiego jest problematyczna. Najczęściej zaliczany on jest do języków analitycznych (izolujących), ponieważ – podobnie jak w klasycznym języku chińskim o funkcji gramatycznej i składniowej danego wyrazu decyduje często jego pozycja w zdaniu oraz wyrazy pomocnicze, niemające samodzielnego znaczenia (tzw. partykuły strukturalne). Z drugiej strony współczesny standardowy język mandaryński posiada już też pewne cechy języka aglutynacyjnego, m.in. funkcjonują w nim przyrostki, mogące – na równi z pozycją w zdaniu i wspomnianymi „pustymi” leksykalnie wyrazami – decydować o funkcji wyrazu.

Przykład budowy zdania

我的朋友们都要吃鸡蛋。

Wǒ de péngyǒumen dōu yào chī jīdàn.

Ja possessivus przyjaciel+l.mn. wszyscy chcieć jeść jajko (dosł. kura-jajko).

Wszyscy moi przyjaciele chcą zjeść (kurze) jajko.

W powyższym przykładzie partykuła 的 (de), oznaczająca przynależność, wraz z zaimkiem osobowym 我 ( = „ja”) tworzy znaczenie zaimka dzierżawczego „mój”. Jest to konstrukcja typowa dla języków analitycznych.

Przyrostek 们 (men), oznaczający liczbę mnogą dołączony jest do rzeczownika 朋友 (péngyǒu = „przyjaciel”). Brak jest fleksji. Jest to konstrukcja typowa dla języków aglutynacyjnych.

Podstawowe zwroty


Zobacz też


Zobacz w Wikibooks publikację
Chiński

Przypisy


Linki zewnętrzne










Kategorie: Język chiński | Języki Chin | Języki Singapuru | Języki Tajwanu








Informacje na dzień: 27.05.2020 09:17:09 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.