Rynek (ekonomia)


Ten artykuł dotyczy ekonomii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Rynek (w ekonomii) – zespół mechanizmów umożliwiający kontakt producentów z konsumentami.

Rynek to całokształt transakcji kupna i sprzedaży oraz warunków w jakich one przebiegają. Na rynku konkurencyjnym tak dokonuje się ustalenia ceny oraz ilości dóbr. To także określona zbiorowość podmiotów gospodarujących zainteresowanych dokonywaniem operacji kupna-sprzedaży określonych dóbr, wartości lub usług. Część zbiorowości reprezentuje podaż (oferenci) zaś część popyt (nabywcy). Przeciwstawienie się popytu podaży w określonym miejscu oraz czasie prowadzi do ustalenia ceny wartości będącej przedmiotem obrotu – sprawia to iż dochodzą do skutku transakcje kupna sprzedaży.

Rynek jest instytucją, która umożliwia zawarcie transakcji między sprzedającym a kupującym. Każdy rynek ma określoną strukturę. Strukturę tę tworzą kupujący i sprzedający, którzy mogą być partnerami równorzędnymi lub też narzucać sobie nawzajem różne warunki, zależnie od “siły”, jaką dysponują. Przedmiotem transakcji dokonywanych pomiędzy kupującym i sprzedającym są dobra, usługi czy tytuły prawne[1].

Spis treści

Rodzaje rynku


Według rodzaju dóbr będących przedmiotem obrotu

Według zasięgu geograficznego

Według głównych miejsc produkcji i konsumpcji

Według relacji popytu do podaży

Według swobody dokonywania transakcji na rynku

Formy rynków zorganizowanych

Według kryterium skali lub wielkości transakcji

Według charakteru transakcji handlowej

Według stopnia zaspokojenia potrzeb

Charakterystyka modeli rynku


Modele rynku w literaturze socjologicznej

Występują tu dwie kategorie modeli rynku:

Rynek w literaturze socjologicznej nie powinniśmy traktować jako całości jednorodnej, kierowanej wyznaczonym mechanizmem rynkowym, ale jako zróżnicowany społecznie wynik działań społeczeństwa.

Modele rynku w ujęciu historycznym

Występują tu trzy modele rynku:

Modele rynku w ujęciu kulturowym

Osobliwość nowoczesnego rynku można zrozumieć poprzez sporządzenie analizy porównawczej systemów wymiany w społecznościach o różnorodnym stopniu rozwoju struktur społecznych. Informacji do takiej analizy dostarcza antropologia kulturowa. Zestawienie społeczeństwa prymitywnego z nowożytnym może służyć zbudowaniu „idealnego rynku”.

Model rynku jako komunikatywnej publiczności rynkowej

Przedstawicielem koncepcji tego modelu rynku jest Eugen Buβ. Według niego relacje między producentami a nabywcami są regulowane przez mechanizm regulacji społecznej. Przedsiębiorstwa na rynku, powinny dbać zarówno o wymiar ekonomiczny konkurencji, jak i powinny budować kanały informacyjne z klientami i kontrahentami. Buβ uważa, iż publiczność rynkowa jest konkretnym rzeczywistym bytem, jak również jest abstrakcyjną publicznością ze swoim cechami. System zachowań rynkowych, system norm rynkowych i system kontroli, stanowią główne składniki modelu komunikatywnej publiczności.

Dychotomiczny model rynku

Ten model rynkowy pozwala wyznaczyć dwa typy porządków rynkowych, mają one bowiem swoje podstawy w ekonomicznych i społecznych zasadach systemowych. Są nimi rynek i plan, które w praktyce są systemami wzajemnie się przenikającymi, choćby w społecznej gospodarce rynkowej. Ralf Dahrendorf podjął się wytłumaczenia relacji między rynkiem a planem. Jego zdaniem, ideą wyjaśnienia rynku jest racjonalność. Przejawia ona zarówno postać racjonalności rynku, jak i racjonalności planu.

Model rynku w ujęciu systemowym

Głównym przedstawicielem perspektywy systemowej jest Talcott Parsons, który określa rolę rynku jako znaczącego substytutu społecznego, mającego wpływ na funkcjonowanie społeczeństwa współczesnego. Według niego system społeczny to zbiór jednostek związanych siecią dostatecznie długotrwałych interakcji, które zaspokajają ich potrzeby, jak i mają charakter uporządkowany. Przyczyniają się do postrzegania rynku jako system równoważnie współdziałający z innymi elementami strukturalnymi społeczeństwa. Poprzez dokonanie analizy możemy zauważyć związek pomiędzy rynkiem a środowiskiem zewnętrznym. Rynek możemy ująć jako wewnętrzne środowisko systemu społecznego.

Model rynku kooperatywnego i rynku niekooperatywnego

Przedstawicielem koncepcji modelu rynku opartego na procesach kooperacji i niekooperacji jest Karl Dieter Opp. Według niego społeczno-strukturalne realistyczne zmienne rynkowe, jako główne wyróżniki kooperacji rynkowej, powinny zaistnieć jako podstawa analizy. Uczestnicy rynkowi powiązani są ze sobą za pomocą procesów kooperacji. Fundamentem modelu rynku kooperatywnego jest założenia, iż transakcje rynkowe podejmą postać dylematu wyboru więźnia, który jako wymiana towarów można objaśnić na przykładzie dokonywania transakcji rynkowych. Zachowanie kooperatywne ma miejsce gdy, uczestnicy w wyniku transakcji rynkowej odnoszą obopólną korzyść. Jest to najkorzystniejsza wymiana dóbr i usług dla uczestników. Natomiast zachowanie niekooperatywne ma miejsce podczas transakcji rynkowej, gdzie tylko jedna strona odnosi korzyści. Bohater wymiany dokonuję zapłaty za dane dobro, bądź usługę. Jednak druga strona nie wywiązuje się z umowy i nie wydaje jej tego dobra, bądź nie wykonuję usługi. Opp przy tworzeniu mikromodelu kooperacji rynkowej i niekooperacji na rynku skorzystał z teorii dylematu więźnia. Mikromodel rynku przedstawia indywidualne uwarunkowania podejmowania decyzji w transakcjach rynkowych. Największe zyski podczas długiego okresu, przynosi długo trwająca kooperacja. Działania niekooperatywne, zostają szybko zauważane i przynoszą negatywne skutki. Opp stworzył również model makrorynku. Wyróżnił on w nim dwa wskaźniki konkurujące ze sobą wartościami, czyli: atomistyczną strukturę rynku-określającą sytuację, w której zmiana podaży i popytu na dane dobra nie wpływa na jego cenę, oraz rynkową przejrzystość- dzięki której uczestnik jest informowany o cenie danego produktu. Obydwa wskaźniki nie występują w tym samym czasie. Odnosi się to do dużych rynków, na których im więcej zatomizowanych grup, tym przejrzystość rynkowa jest bardziej ograniczona[2].

Czynniki rynkowe


Czynniki rynkowe to zmiany poziomu dochodów nabywców, cen innych towarów oraz oczekiwania nabywców co do zmian cen w przyszłości.

Czynniki pozarynkowe


Zobacz też


Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Rynek (ekonomia)
Zobacz hasło rynekWikisłowniku

Przypisy


  1. Ewelina Nojszewska: Podstawy ekonomii. Warszawa: WSiP, 1995.
  2. Felicjan Bylok, Jan Sikora, Bożena Sztumska: Wybrane elementy socjologii rynku, Częstochowa 2005.

Linki zewnętrzne











Kategorie: Rynki | Handel




Informacje na dzień: 22.12.2020 10:48:12 CET

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.