Received Pronunciation - pl.LinkFang.org

Received Pronunciation




Received Pronunciation (RP), zwany również BBC English lub King’s (Queen’s) Englishwymowa i akcent angielszczyzny ogólnej używanej w Anglii. Stosunek języka standardowego do dialektów lokalnych jest zbliżony do istniejącego w innych językach europejskich. Choć RP nie jest w żaden sposób uprzywilejowany językowo, czynniki socjolingwistyczne sprawiają, że używanie tego wariantu języka nadaje mówiącemu prestiż na terytorium Anglii i Walii[1]. Od czasów II wojny światowej istnieje coraz większe przyzwolenie na nauczanie i używanie języka angielskiego w innej formie niż standardowa[2]. Przyjmuje się, że wariantem RP w najczystszej postaci operuje ok. 2 procent Brytyjczyków[3]. Według Abercrombiego[4] używanie wersji RP daje pewne przywileje w stosunku do dialektów lokalnych; nie daje ich jednak za granicą. Wariant wymowy RP jest z natury formalny, toteż jego używanie w sytuacjach potocznych może stwarzać wrażenie zbytniego patosu i sztuczności[5].

Spis treści

Natura Received Pronunciation


Received Pronunciation jest rodzajem wymowy i akcentu, a nie dialektu (gramatyki i słownictwa). Osoba stosująca wymowę RP posługuje się najczęściej gramatyką angielszczyzny ogólnej, choć odwrotna relacja już nie zawsze jest tak oczywista, gdyż można stosować ustandaryzowane normy językowe, używając wymowy właściwej dla danego dialektu lub wariantu lokalnego. Panuje przekonanie, że RP oparta jest na wymowie południa Anglii, jednak najwięcej wspólnego ma z dialektami hrabstw Northamptonshire, Bedfordshire i Huntingdonshire[6][7].

Termin Received Pronunciation użyty został po raz pierwszy w 1869 r.[8], a do powszechnego obiegu wszedł na początku XX wieku w pracach H.C. Wylda (A Short History of English) (1914) oraz Daniela Jonesa (An Outline of English Phonetics). Czasem określa się go jako oksfordzki angielski, co jest o tyle mylące, że określenie to odnosi się nie do mowy mieszkańców Oksfordu, a wyłącznie środowisk akademickich Uniwersytetu w Oksfordzie[9].

Historia


Standaryzacja języka pisanego rozpoczęła się w IX i X w. i były to zmiany przyjmowane przez zdecydowaną większość użytkowników języka. O wiele więcej różnic i niejasności istniało w języku mówionym, zważywszy na różnice w dźwiękach charakterystycznych dla dialektów i odmian lokalnych. Ponieważ dźwięki zmieniają się dość szybko, dochodzi do rozbieżności między starszym a młodszym pokoleniem użytkowników języka; mowa młodzieży uważana jest przez starsze pokolenie za niedbałą, a nawet niechlujną. Ponadto w czasach, kiedy nie było powszechnych migracji ludności między regionami, mowa poszczególnych społeczności rozwijała się w różnych kierunkach i z różną prędkością. Z tego powodu angielszczyzna jest dość zróżnicowana fonetycznie pod względem geograficznym. Na dodatek, przynajmniej od XVII w. w Wielkiej Brytanii wyrobiło się przekonanie o wyższości jednych odmian języka nad innymi. W XI w. jeden z akcentów zaczął zyskiwać prestiż społeczny – wymowa południowo-wschodniej Anglii, a w szczególności Londynu, używana przede wszystkim na dworze królewskim. Mimo to wielu nie rezygnowało z wariantów regionalnych, i tak np. sir Walter Raleigh konsekwentnie używał akcentu z Devonu. Tymczasem język używany w sytuacjach oficjalnych, w tym język dworu, mimo że pochodził z Londynu, z czasem gubił londyńskie cechy. Ostatecznie ustabilizował się jako język klas rządzących, głównie przez konformizm prywatnych szkół w XIX wieku. Jego coraz większy wpływ na cały kraj spowodował, że rozpoznawany był nie tyle jako regionalny, a klasowy. Wraz z upowszechnianiem się edukacji powstała sytuacja, w której człowiek wykształcony mógł nie należeć do wyższych sfer i używać swego akcentu regionalnego. Z drugiej strony, żądni awansu społecznego czuli się w obowiązku dostosowania akcentu do standardów społecznych warstw, do których aspirowali. W taki sposób wymowa stała się znakiem pozycji społecznej[8].

Społeczna sytuacja Received Pronunciation


Nazwa Received Pronunciation, która została po raz pierwszy użyta w 1869 r., sugeruje nie wprost, że standard ten jest bardziej oparty na opinii społecznej, niż na oficjalnych normach regulujących poprawność wymowy. Gimson wskazuje, że słowo received w tym kontekście oznacza „akceptowalny”. Jego użycie i akceptacja wzrosła wraz z nadejściem radia i telewizji. Standard ten przyjęła British Broadcasting Corporation, głównie z powodu zrozumienia i powszechnej akceptowalności, przy najmniejszych uprzedzeniach ze strony społeczności regionalnych. Na samym początku BBC zatrudniała spikerów ze śladami akcentu regionalnego, co wzbudzało protesty głównie wśród użytkowników tego wariantu angielszczyzny. Received Pronunciation zaczęła być kojarzona z BBC, a jej angielszczyzna zyskała nazwę BBC English. I choć w ostatnich latach BBC i inni nadawcy ogólnokrajowi stali się tolerancyjni w stosunku do akcentów regionalnych, RP jest najczęściej używanym wariantem angielszczyzny w stacjach krajowych[10]. Inną przyczyną przyjęcia Received Pronunciation jako standardu był fakt, że w pierwszej połowie XX w. wykładowcy na uniwersytetach i konsekwentnie autorzy podręczników musieli kończyć system szkolnictwa prywatnego, tzw. public schools, w których ten typ akcentu był powszechny[11].

Oprócz standardu RP istnieje kilka alternatywnych na czele ze Standard Scottish English (SSE), który jest akceptowany od co najmniej lat 80. XX wieku. Mimo coraz większej obecności w mediach, dialekty miejskie Liverpoolu, Manchesteru czy Newcastle uważane są za brzydkie lub dziwne[10]. Z drugiej strony, użycie RP, szczególnie w jego najczystszej formie, może być obecnie uważane za barierę społeczną, jako popisywanie się lub chęć zaznaczenia własnej wyższości. Używający RP zdają sobie sprawę, że stanowią nikły procent użytkowników języka. Świadomość akcentu jest coraz powszechniejsza, jeszcze w latach 30. XX w., kiedy pojawiły się pierwsze filmy dźwiękowe, amerykańska angielszczyzna uważana była za dziwną i trudną do zrozumienia. Obecnie świadomość ta została podniesiona przez fale imigrantów, którzy mówią po angielsku z różnym stopniem kompetencji językowej i używają wielu akcentów[10].

Received Pronunciation uważana jest jako poprawna w swojej ustalonej już formie, wszelkie nowości są stygmatyzowane. Najszerzej akceptowane są formy tradycyjne. Jeśli chodzi o melodię zdaniową czy fonemiczną strukturę wyrazu, podejście to może przynieść efekt w postaci użycia wariantu konserwatywnego w sytuacji formalnej i wariantu bardziej nowoczesnego w mniej formalnych sytuacjach, np. unikanie asymilacji /tj/ – /ʧ/ i wymawianie w formalnych sytuacjach /ˈkriːtjə/, a w mniej formalnych /ˈkriːʧə/[12].

Jeśli chodzi o odmienności w obrębie fonemów, użytkownicy RP nie są do końca świadomi faktu, że używane przez nich dźwięki ulegają zmianom. Często podnosi się zastrzeżenia co do używania zwarcia krtaniowego, tradycyjnie kojarzonego z wariantem cockney, a jednak jest coraz częściej używany jako zmiennik /t/ przedspółgłoskowego, szczególnie u użytkowników RP w wieku średnim i poniżej[13].

Rodzaje Received Pronunciation


RP nie jest jednolitym tworem; istnieje kilka jej odmian i możliwa jest alternatywna wymowa tych samych wyrazów. Część fonetyków wyodrębnia trzy zasadnicze odmiany RP: conservative, używana głównie przez ludzi starszych, mainstream, niedająca się związać z wiekiem ani statusem mówiącego i wreszcie contemporary, charakterystyczna dla młodszych użytkowników języka[14].

Nieco inaczej klasyfikuje odmiany brytyjski fonetyk A.C. Gimson. Według jego typologii istnieją trzy rodzaje Received Pronunciation:

Żadna z tych odmian nie ma ściśle i precyzyjnie określonych list cech; są one wariantywnymi zbitkami językowymi, mogącymi się znacznie różnić w indywidualnych przypadkach. Takoż i nie istnieją ścisłe granice pomiędzy tymi trzema odmianami, jak również między RP i odmianami regionalnymi. Bywają użytkownicy, którzy używając General RP wykazują jedną z cech Refined lub Regional[15].

Refined RP

Refined RP jest odmianą tradycyjnie kojarzoną z wyższymi klasami społecznymi i jest charakterystyczna dla zawodów, do których rekrutowano z rodzin klas wyższych, np. oficerów Royal Navy[13]. O ile odmiana ta swojego czasu była powszechna, obecnie notuje bardzo wyraźną tendencję spadkową. Fonetyk A. C. Gimson uważa, że jednym z powodów jest postrzeganie tej odmiany przez innych użytkowników za afektowaną[13]. Gimson sugeruje, że określenie refined (wyrafinowany) użyty jest tu nieprzypadkowo, a sami używający tej odmiany są wyśmiewani. Szczególnie charakterystyczne dla affected RP jest wymawianie dyftongu /əʊ/ jako [ɛʊ] i otwartego szwa jako kończącego dyftongi /ɪə/, /eə/ i /ʊə /. Ponadto samogłoska /ɜː/ jest wymawiana bardzo wysoko we wszystkich pozycjach, a samogłoska /æ/ jest zdyftongizowana i wymawiana jako [ɛæ][13].

Regional RP

O ile odmiana Refined RP odzwierciedla różnice klasowe i jest homogeniczna, o tyle Regional RP jest zróżnicowana geograficznie i ma kilka wariantów, w zależności od regionu i np. Gimson zauważa, że powinno raczej mówić się o „regionalnych RP”, w liczbie mnogiej. Dla innych fonetyków, pojęcie „regionalna RP” jest wewnętrznie sprzeczne. Regional RP bazuje na RP ogólnej, różniąc się od niej kilkoma cechami w zależności od lokalizacji regionu. Przykładowo, samogłoskowa wymowa [ɫ] (tzw. ciemnego „l”) jako [ʊ] w takich słowach jak held czy ball jest charakterystyczna dla cockney i kilku innych akcentów regionalnych, jednak jest praktycznie niezauważana przez użytkowników RP[13]. Równie akceptowane jest użycie /æ/ w miejsce /ɑː/ przed bezdźwięcznymi spółgłoskami trącymi w takich wyrazach jak bath, after, past, charakterystyczne dla akcentów północnej Anglii. Istnieją jednak cechy akcentów regionalnych nieakceptowane w ogólnym standardzie RP, na przykład użycie dark l [ɫ] między samogłoskami, które występuje w cockneyu, np. wymawianie water jako [ˈwɔːɁə] albo równorzędne traktowanie /ʌ/ i /ʊ/, charakterystyczne dla dialektów północnych: much, cup wymawianych jako [mʊʧ], [kʊp]. Sam koncept regional RP wynika z faktu, że obecnie tolerancja dialektów jest coraz powszechniejsza niezależnie od kontekstu społecznego[12].

Estuary English a Received Pronunciation

W Londynie i okolicach występuje specyficzna odmiana Received Pronunciation znana jako Estuary English („angielski ujścia rzeki” Tamizy i jest ona modyfikacją RP w stronę odmiany cockney). Odmianie tej nadano nazwę Estuary English ponieważ przypuszczano, że przemieszcza się ona z Londynu wzdłuż ujścia Tamizy do hrabstw Essex i północnego Kentu. Jednak zaobserwowano ekspansję tej wersji wymowy nie tylko w okolicach Londynu, ale w okolicach daleko położonych od stolicy Anglii: Bristolu, Manchesteru, Hull, Newcastle, a nawet Glasgow[15]. Jednym z powodów popularności Estuary English jest uniknięcie stygmatyzacji jako posh (pejoratywne określenie na ludzi z wyższych sfer, szczególnie, choć nie tylko w odniesieniu do ich akcentu). Innym powodem jest przyjęcie tego właśnie akcentu przez aspirującą młodzież używającą wariantów regionalnych RP – jest zatem przejawem pewnej mody wśród ludzi chcących zachować street credibility, czyli wiarygodność wśród ludzi ulicy[15].

Received Pronunciation jako model międzynarodowy


RP jest tradycyjnie nauczany jako wzorzec wymowy brytyjskiej i najdokładniej opisany w podręcznikach fonetyki[15]. Obecnie języka angielskiego jako pierwszego używa ok. 320 mln osób, z czego stosunkowo niewielu z nich używa go jako języka ojczystego i większość z nich to Amerykanie. Około 150 milionów osób używa języka angielskiego jako języka oficjalnego głównie w lokalnych wariantach wymowy, np. w Indiach. W tej sytuacji demograficznej istnieją dwa silne standardy: RP i General American, przy czym modele oparte na Received Pronunciation są częstsze[15]. RP wybierana jest jako standard w nauczaniu i opisie języka z różnych powodów. Językoznawca i fonetyk Peter Roach ujmuje to tak: RP jest po prostu wygodna, która, niestety, ma złe skojarzenia z klasami i pozycją. Osobiście wybieram akcent BBC jako najlepszy model do opisu języka[11].

Dźwięki w Received Pronunciation


Na system dźwiękowy Received Pronunciation składają się samogłoski, dyftongi i spółgłoski.

Samogłoski

Na system fonetyczny Received Pronunciation składa się 12 samogłosek i 8 dyftongów. W języku angielskim występuje zjawisko iloczasu, tzn. samogłoski dzielą się na długie i krótkie[17]. Na długość samogłoski w wyrazie wpływają: naturalna długość samogłoski oraz jej kontekst: najdłuższe są samogłoski naturalnie długie przed spółgłoską dźwięczną, a najkrótsze – samogłoski krótkie przed spółgłoską bezdźwięczną. Ogólnie można wyróżnić 4 różne długości samogłosek[17].

Angielskie samogłoski w wymowie Received Pronunciation opisuje następująca tabela:

Monoftongi
Przednie Centralne Tylne
długie krótkie długie krótkie długie krótkie
Przymknięte iː uː
Prawie przymknięte ɪ ʊ
Półprzymknięte e
Średnie ə
Półotwarte ɜː ɔː ʌ
Prawie otwarta æ
Otwarte ɑː ɒ

W RP istnieją następujące cechy samogłosek:

Dyftongi

W języku angielskim występują również dwugłoski zwane dyftongami. Dzielą się na dwie grupy: dyftongi zamykające, tzn. dążące od samogłoski bardziej otwartej do samogłoski bardziej przymkniętej oraz dyftongi centrujące (dośrodkowe), w których drugą samogłoską jest szwa. Oprócz tego istnieją trzy tryftongi, czyli dźwięki złożone z trzech samogłosek[21].

System angielskich dyftongów:

Dwugłoski
Dwugłoski Zamykające Centrujące
do /ɪ/ do /ʊ/
Od wysokiego     ɪə  ʊə
od średniego eɪ  ɔɪ əʊ eə
od niskiego aɪ aʊ  

Spółgłoski

Pełny podział spółgłosek Received Pronunciation pod względem miejsca i sposobu artykulacji przedstawia tabela[22]:

  dwuwargowe wargowo-
zębowe
międzyzębowe dziąsłowe zadziąsłowe podniebienne miękkopodniebienne krtaniowe
zwarte p  b     t  d     k  ɡ  
nosowe m     n     ŋ  
szczelinowe   f  v θ  ð s  z ʃ  ʒ     h
zwarto-
szczelinowe
                
półotwarte       ɹ   j w  
boczne       l        

W Received Pronunciation istnieją formy słabe, które pojawiają się w nieakcentowanych pozycjach: inna jest np. wymowa: Yes, I could /jes aɪ 'kʊd/ i I could go there /aɪ kəd’gəʊ ðeə/. Osłabieniu ulegają zwłaszcza czasowniki modalne, zaimki, przyimki. Obecność form słabych jest o wiele częstsza w mowie potocznej, niż w języku mediów czy oficjalnych przemówień[23].

Zmiany w obrębie Received Pronunciation


Poniżej opisane zmiany obejmują okres od roku 1940 i nie dotknęły jeszcze wszystkich użytkowników języka.

Zmiany prawie zakończone

Zmiany, które dotknęły zdecydowaną większość użytkowników Received Pronunciation (stan na rok 2007)[24]:

Zmiany ustabilizowane

Zmiany dotyczą wymowy większości użytkowników Received Pronunciation (stan na rok 2007)[25]:

Zmiany niedawne

Następujące zmiany są słyszane w Received Pronunciation, jednak nie są jeszcze typowe dla większości użytkowników (stan na r. 2007)[27]:

Zmiany dopiero wchodzące do RP

Są to zmiany będące de facto normą w Londynie i okolicach (Estuary English), ale jeszcze nieakceptowane powszechnie w standardzie RP (stan na rok 2007)[28]:

Zobacz też


Przypisy


  1. Richard Hudson: Some Issues on Which Linguists Can Agree. Journal of Linguistics 17 (2): 333-343. (ang.)
  2. Joshua Fishman: „Standard” versus „Dialect” in Bilingual Education: An Old Problem in a New Context. The Modern Language Journal 61 (7): 315-325. (ang.)
  3. Received Pronunciation (ang.). [dostęp 7 maja 2009].
  4. David Abercrombie: Problems and Principles: Studies in the Teaching of English as a Second Language. London: Longmans and Green, 1956. (ang.)
  5. Rogaliński 2011 ↓, s. 8–9.
  6. BBC: Voices (ang.). [dostęp 7 maja 2009].
  7. Simon Elmes: Talking for Britain: A journey through the voices of our nation. Penguin Books Ltd, 2005. ISBN 0-14-051562-3. (ang.)
  8. a b Gimson 2008 ↓, s. 76.
  9. Received Pronunciation (ang.). W: British Library [on-line]. [dostęp 2017-06-17].
  10. a b c Gimson 2008 ↓, s. 77.
  11. a b Peter Roach: A Little Encyclopaedia of Phonetics (ang.). W: University of Reading [on-line]. [dostęp 2019-02-23].
  12. a b Gimson 2008 ↓, s. 77–78.
  13. a b c d e Gimson 2008 ↓, s. 78.
  14. RP – A social accent of English . [dostęp 2011-10-06].
  15. a b c d e Gimson 2008 ↓, s. 79.
  16. a b Peter Roach: British English: Received Pronunciation (ang.). W: Cambrigde Dictionary [on-line]. Cambridge University Press. s. 242. [dostęp 2017-06-18].
  17. a b Bałutowa 1991 ↓, s. 30–33.
  18. Jassem 1951 ↓, s. 52.
  19. Jassem 1951 ↓, s. 53.
  20. Jassem 1951 ↓, s. 54.
  21. Bałutowa 1991 ↓, s. 36.
  22. Jassem 1951 ↓, s. 38 i nast.
  23. Bałutowa 1991 ↓, s. 134.
  24. Gimson 2008 ↓, s. 80.
  25. Gimson 2008 ↓, s. 80–81.
  26. a b c Gimson 2008 ↓, s. 81.
  27. Gimson 2008 ↓, s. 81–82.
  28. a b Gimson 2008 ↓, s. 82.

Bibliografia










Kategorie: Dobre Artykuły | Gramatyka języka angielskiego | Fonetyka i fonologia








Informacje na dzień: 27.05.2020 08:07:01 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.