Nowotwór


Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl., od stgr. νέος, nowy, i πλάσμα, twór, wytwór, kształt) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi (ale najczęściej bezobjawowy) okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.

Dziedzinami medycyny zajmującymi się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych są onkologia, chirurgia onkologiczna, patomorfologia (szczególnie histopatologia oraz cytopatologia).

Spis treści

Statystyki


Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem szacuje, że na świecie w 2008 na nowotwory zachorowało 12,7 mln osób, a 7,5 mln zmarło w wyniku choroby nowotworowej. W Europie co roku chorobę nowotworową rozpoznaje się u 1,7 mln osób, a około 965 tysięcy ludzi umiera z jej powodu. W Polsce rocznie notuje się w przybliżeniu 150 tysięcy zachorowań i 90 tysięcy zgonów spowodowanych rakiem. Statystyki pokazują więc, że nowotwory stanowią poważny problem zdrowotny i społeczny[1].

Cechy komórki nowotworowej


Za cechy odróżniające komórki nowotworowe od komórek „normalnych” przyjmuje się:

Mechanizmy immunologiczne obrony przeciwnowotworowej


Do mechanizmów immunologicznych obrony przeciwnowotworowej należą między innymi:

Etapy kancerogenezy


  1. działanie czynników rakotwórczych
  2. mutacja
  3. intensywne mitozy zmienionych komórek
  4. rozrost na zdrowe tkanki
  5. angiogeneza
  6. migracja
  7. tworzenie przerzutów nowotworowych

Rodzaje nowotworów


Inna klasyfikacja – oparta na zależności od rodzaju tkanki, z jakiej wywodzą się nowotwory – dzieli je na dwa typy[5]:

W przypadku zmian złośliwych nienabłonkowych rozróżnia się według pochodzenia:

Diagnostyka


Niezbędnym do rozpoznania choroby rozrostowej jest badanie lekarskie.

Badania dodatkowe mające znaczenie w diagnostyce nowotworów możemy podzielić na:

Badania obrazowe (służące głównie diagnostyce różnicowej) do których należą m.in.:

Badania histopatologiczne (służące głównie potwierdzeniu rozpoznania chorobowego):

Leczenie


W leczeniu stosuje się:

Leczenie skojarzone

Nowotwór może być chorobą ogólnoustrojową (to znaczy dotykającą wiele tkanek i narządów lub zajmującą całe ciało)[7] w chwili rozpoznania, mimo braku klinicznych cech rozsiewu[8]. Z tego względu obecnie w onkologii dominuje koncepcja leczenia skojarzonego. Obejmuje ono – w różnych sekwencjach – chirurgię, radioterapię i metody ogólnoustrojowe. Przemawia za nim:

Psychoonkologia

W terapii onkologicznej należy również brać pod uwagę procesy psychologiczne zachodzące u pacjenta w związku z chorobą. Łagodzeniu lub usuwaniu psychologicznych następstw diagnozy oraz poszczególnych etapów choroby u pacjenta i jego rodziny służy psychoonkologia[10]. Pomaga ona pacjentom rozeznać, nazwać i zaakceptować pojawiające się u nich emocje oraz opanować towarzyszący chorobie stres. Nastawienie psychiczne odgrywa istotną rolę w procesie zdrowienia. Z naukowego punktu widzenia pozytywne emocje oddziałują bezpośrednio na układ odpornościowy. Informacja o przeżywanych uczuciach jest bowiem wysyłana z układu limbicznego mózgu – za pośrednictwem impulsów elektrycznych, neuroprzekaźników i hormonów – do tych części układu odpornościowego, gdzie powstają i dojrzewają limfocyty[11]. W ramach psychoonkologii prowadzona jest też psychoedukacja chorych i personelu medycznego celem zbudowania właściwej relacji lekarz-pacjent w toku leczenia.

Dietoterapia

Zgodnie z danymi amerykańskiego Narodowego Instytutu Raka, 20–40% chorych umiera z przyczyn związanych z niedożywieniem, a nie z powodu choroby nowotworowej, a u 80% pacjentów z chorobą nowotworową rozwija się niedożywienie[12]. Niedożywienie nasila proces wyniszczenia nowotworowego (kacheksji), który charakteryzujące się przewlekłym procesem zapalnym, prowadzi do nasilenia procesu glukoneogenezy w wątrobie. Resynteza glukozy następuje z mleczanów wydzielanych przez komórki guza, glicerolu powstałego z rozpadu kwasów tłuszczowych oraz alaniny powstałej z rozpadu tkanki mięśniowej[13]. Glukoneogeneza jest procesem energochłonnym i przyczynia się do wyniszczenia nowotworowego. Stąd zabiegi dietoterapeutyczne u pacjentów onkologicznych mogą przynieść pozytywne efekty u osób, u których nie stwierdzono kacheksji. Natomiast dobry ogólny stan pacjenta zwiększa też szansę powodzenia leczenia chirurgicznego[14]. Prowadzone są również badania nad związkiem diety z rozwojem i hamowaniem choroby nowotworowej. Wykazano, że hiperglikemia poposiłkowa, czyli wysokie stężenie wolnej glukozy we krwi po posiłku, wpływa w sposób znaczący na wzrost i proliferację komórek nowotworowych[15], które czerpią energię z węglowodanów. Przedmiotem analiz jest możliwości poddawania pacjentów onkologicznych diecie niskowęglowodanowej, a zwłaszcza diecie ketogennej.

Obserwacja po zakończonym leczeniu

Po zakończonym leczeniu onkologicznym wymagana jest obserwacja stanu zdrowia pacjenta. Działania te służą:

Jednym z głównych wskaźników określających skuteczność terapii jest czas przeżycia (OS, od ang. overall survival), oceniany w postaci mediany lub jako odsetek chorych żyjących przez określony czas (5 lat od rozpoczęcia leczenia). Niekiedy, zwłaszcza w ocenie leczenia adiuwantowego, określa się czas do nawrotu choroby (DFS, od ang. disease-free survival). Wydłużenie OS i DFS uzasadnia stosowanie danego rodzaju leczenia[16].

Zobacz też


Przypisy


  1. Franciszek Dubert, Ryszard Kozik, Stanisław Krawczyk, Adam Kula, Maria Marko-Worłowska, Władysław Zamachowski: Biologia na czasie 2. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego i technikum. Zakres rozszerzony. Do nowej podstawy programowej. Rok dopuszczenia: 2013. Numer ewidencyjny w wykazie MEN: 564/2/2013. s. 102. ISBN 978-83-267-1805-2.
  2. A.P. John. Dysfunctional mitochondria, not oxygen insufficiency, cause cancer cells to produce inordinate amounts of lactic acid: the impact of this on the treatment of cancer. „Medical Hypotheses Nr 57”, s. 429-431, 2001. 
  3. A.T. Meadows., D.L. Friedman, J.P. Neglia, A.C. Mertens, S.S. Donaldson, M. Stovall, S. Hammond, Y. Yasui, P.D. Inskip. Second neoplasms in survivors of childhood cancer: findings from the childhood cancer survivor study cohort. „Journal of Clinical Oncology Nr 27”, s. 2356-2362, 2009. 
  4. a b c d e Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa: Immunologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 483. ISBN 978-83-01-15154-6.
  5. Krajowy Rejestr Nowotworów , Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów Centrum Onkologii – Instytut [dostęp 2017-07-05].
  6. Nowotwory – wprowadzenie, strona Krajowego Biura Rejestracji Nowotworów Centrum Onkologii Instytutu w Warszawie . [dostęp 2016-09-30].
  7. Dorland's Illustrated Medical Dictionary. Harcourt Brace & Company, s. 489,1653, seria: edycja 28.
  8. G. Zajicek. Cancer as a systemic disease. „Medical Hypotheses Nr maj-czerwiec 4(3)”, s. 193-207, 1978. 
  9. Strategia leczenia nowotworów. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu . 2008. s. 79-80. [dostęp 2017-06-30].
  10. M. Krajewska, I. Czekalska. Rola psychoonkologii w leczeniu chorób nowotworowych piersi. „Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne Nr 1, 2”, s. 149–154, 2011. 
  11. Psychoterapia pomaga w walce z nowotworem. Rozmowa z M. Popowicz – psychoonkologiem, prezesem Fundacji Psychoonkologii i Promocji Zdrowia Ogród Nadziei . [dostęp 2017-06-30].
  12. L. Thoresen, G. Frykholm, S. Lydersen, H. Ulveland, V. Baracos, C.M. Prado, L. Birdsell, U. Falkmer. Nutritional status, cachexia and survival in patients with advanced colorectal carcinoma. Different assessment criteria for nutritional status provide unequal results. „Clinical Nutrition”. 32 (2013). s. 65–72. 
  13. K. Dudziak, B. Regulska-Ilow. Znaczenie ładunku glikemicznego diety w rozwoju chorób nowotworowych. „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej nr 67”, s. 458, 2013. 
  14. Dieta a nowotwór. Poradnik dla pacjenta . Wielkopolskie Centrum Onkologii. s. 8-9. [dostęp 2016-09-30].
  15. K. Dudziak, B. Regulska-Ilow. Znaczenie ładunku glikemicznego diety w rozwoju chorób nowotworowych. „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” Nr 67”, s. 460, 2013. 
  16. W. Fendler, J. Chałubińska, W. Młynarski. Techniki analizy przeżycia stosowane w onkologii — założenia, metodyka i typowe problemy interpretacyjne. „Onkologia w Praktyce Klinicznej Nr 2”, s. 89-101, 2011. 

Bibliografia


Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Nowotwór&oldid=66984161

Menu nawigacyjne


<



Facebook Twitter WhatsApp Telegram e-mail





Kategorie: Choroby nowotworowe




Informacje na dzień: 22.04.2022 01:18:47 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-BY-SA-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.