Mineralogia


Mineralogia – nauka zajmująca się badaniem minerałów.

Spis treści

Charakterystyka


Głównym zadaniem mineralogii jest poznanie budowy wewnętrznej minerału, morfologii jego kryształów, genezy, występowania, asocjacji oraz chemizmu. Naukami wywodzącymi się z mineralogii są petrografia, petrologia, gemmologia, krystalografia i jej pochodne. Mineralogia dzieli się także na topomineralogię (nauka o występowaniu minerałów), mineralogię genetyczną oraz mineralogię opisową. Jest przede wszystkim nauką interdyscyplinarną, pełni istotną rolę w badaniach w zakresie chemii, fizyki, ochrony środowiska, astronomii, medycyny oraz w naukach technicznych.

Działalność badawcza mineralogii zmierza w kilku kierunkach. Jeden z nich prowadzi w stronę poznania tych składników skorupy ziemskiej, które mogą być wykorzystywane w celach praktycznych (fizyka, medycyna, technika).

Przedmiot badań zbliża mineralogię do nauk geologicznych, z którymi jest silnie związana, natomiast sposób traktowania przedmiotu badań, metody stosowane do poznania składników skorupy ziemskiej oraz sposób wnioskowania zbliża ją do dziedzin fizyki i chemii.

Historia mineralogii


Najstarsze zachowane wiadomości o minerałach zapisane są w papirusach staroegipskich. Starożytni Grecy jako pierwsi zaczęli tworzyć podstawy naukowego zajmowania się składnikami skorupy ziemskiej. Najdawniejszą zachowana pracą z tego okresu jest rozprawa ucznia Arystotelesa i Platona, Teofrasta z Ersos (370–287 p.n.e.) O kamieniach (Περτ Αιδων).

Myśląc o historii mineralogii – nauki o minerałach, należy zastanowić się najpierw co można uznać za jej początek. Najważniejszymi świadectwami są pozostałości po starych kulturach, pozostałości materialne. Mamy tutaj na myśli zabytki wykonane z minerałów, lub z zespołów minerałów – czyli skał. Przykładem mogą być malowidła na ścianach jaskiń wykonane farbami mineralnymi, narzędzia pracy, kamienne i ceramiczne naczynia, części uzbrojenia, a nawet budowle. To wszystko prowadzi do jednego wniosku – człowiek już dawno poznał wartość kamieni i nauczył się je użytkować. Po tym jak nasz przykładowy człowiek myślący nauczył się posługiwać wspomnianymi kamieniami – poznał kowalność metali rodzimych i zaczął sporządzać wyroby kute z „kamienia”. Przykładem mogą być zachowane do dziś staroegipskie wyroby kute ze złota rodzimego z okresu Ambra (4400–4236 p.n.e.). Najdłużej ten sposób obróbki przetrwał na Grenlandii, gdzie jeszcze w XIX w. odkuwano przedmioty codziennego użytku z żelaza rodzimego wydobywanego z bazaltów na wyspie Disko. Dalszym ogniwem w rozwoju kultury materialnej człowieka było poznanie sposobów wytapiania metali z rud, co zapoczątkowało nieprzerwany rozwój hutnictwa, które wycisnęło najsilniejsze piętno na dziejach ludzkości.

Początki mineralogii, podobnie i jak wielu innych nauk przyrodniczych, są ściśle związane z koniecznością zaspokajania bytowych potrzeb ludzkości. Najdawniejsze zainteresowania mineralogią mają charakter czysto utylitarny. Najstarsze zachowane wiadomości o minerałach zapisane są w papirusach staroegipskich. O zakresie tych zainteresowań i o wysiłku, jaki dawni Egipcjanie wkładali w poznanie świata minerałów i skał, świadczą ich narzędzia znalezione w opuszczonych kopalniach złota rodzimego w Transwalu i Rodezji. Wskazują one, że staroegipscy poszukiwacze „żółtego metalu” docierali tam już w epoce brązu. Spośród licznych ludów wykorzystujących minerały i skały – pierwsi Grecy poczęli tworzyć postawy naukowego ujmowania zagadnień dotyczących składników skorupy ziemskiej. Wzmianki o minerałach znajdują się w pismach Arystotelesa (384–322 p.n.e.). pt. „O kamieniach”, w której zawarty jest opis dość znacznej – jak na owe czasy – liczby minerałów. Znacznie więcej wiadomości o minerałach zawartych jest w późniejszych pismach Dioscoridesa (ok. 50 p.n.e.), oraz w dziełach Strabona i Pliniusza Starszego, a zwłaszcza w rozprawie Pliniusza Starszego pt. „Historia naturalis” (77 n.e.). Z naukowego punktu widzenia jego rozprawa wykazuje niższy poziom, niż dawniejsze prace greckie – jednak to Pliniusz Młodszy dał początek nowej nauce, wulkanologii, opisując sławny wybuch Wezuwiusza w 79 r. n.e. Warto też zwrócić uwagę, że to Rzymianie doprowadzili do rozkwitu poszukiwanie, eksploatację i przeróbkę wielu surowców mineralnych. Zainteresowania ich jednak miały charakter niemal wyłącznie praktyczny. Po wyżej wspomnianym rozwoju nauki o minerałach, który trwał kilka wieków – nastąpił okres zastoju, a nawet zapomnienia o dawnych osiągnięciach tej gałęzi wiedzy.

Dopiero na początku XI w. pojawiają się rozprawy arabskiego lekarza Ibn Sina (980–1037), zwanego w Europie Awicenną. Opracował on nie tylko oryginalną systematykę minerałów, ale zwrócił również uwagę na ich warunki powstawania. Z tego okresu pochodzi również rozprawa uczonego astronoma Albiruni z Chorezmii (dziś Uzbekistan), który pierwszy zamieścił w opisach minerałów dane dotyczące ważniejszych stałych fizycznych. Tak więc w dziejach mineralogii silnie zaznaczył się bujny, choć krótkotrwały rozwój kultury arabskiej. Ważnych wydarzeniem w rozwoju mineralogii w Europie jest rozprawa Alberta Wielkiego pt. „De mineralibus”, napisana w II poł. XIII w. Silny wpływ na rozwój mineralogii wywarł Georg Bauer (1494–1555) znany pod nazwiskiem Agricola, który zebrał materiały rozproszone w dawniejszych pismach, uzupełnił je wiadomościami uzyskanymi od górników saskich i czeskich, a po dopełnieniu własnymi spostrzeżeniami ujął w kilku rozprawach. Wyjątkowe stanowisko w rozwoju nauki o minerałach zajmuje jego rozprawa z 1546 r. pt. „De natura fossilium”, gdyż od niej datuje się początek mineralogii jako nauki doświadczalnej. Ważną rolę odegrała też w podobnym czasie ogłoszona rozprawa Biringucciego, uwzględniajaca doświadczenia górników alpejskich, apenińskich, sycylijskich i sadryńskich.

Zobacz też


Zobacz hasło mineralogiaWikisłowniku

Bibliografia


Linki zewnętrzne











Kategorie: Mineralogia




Informacje na dzień: 24.09.2021 11:37:01 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-BY-SA-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.