Jan Sokol z Lamberka - pl.LinkFang.org

Jan Sokol z Lamberka




Ten artykuł dotyczy Jana Sokola z Lamberka, czeskiego dowódcy średniowiecznego. Zobacz też: inne postacie o tym imieniu i nazwisku.
Jan Sokol z Lamberka

Obraz Alfonsa Muchy Po bitwie pod Grunwaldem z cyklu Epopeja słowiańska (Slovanská epopej). Władysław Jagiełło ogląda pole bitwy pod Grunwaldem. U podnóża pagórka z krzyżem na piersi leży Ulrich von Jungingen. Za rycerzem w pancerzu i szerokim hełmie stoi Jan Sokol z Lamberka, w lewo od niego Jan Žižka.

Wyobrażenie herbu Jana Sokoła według Augusta Sedláčka[1].
Rodzina z Lamberka (von Lamberg)
Data urodzenia ok. 1355
Data śmierci 28 września 1410
Ojciec Jaroslav III. z Knínic
Dzieci

Mikuláš Sokol z Lamberka
Jaroslav Sokol z Lamberka

Jan Sokół z Lamberka, Jaśko Sokół, czes.: Jan Sokol z Lamberka, niem.: Johann Sokol von Lamberg (ok. 135528 września 1410 r., Brześć Kujawski[2]) – rycerz morawski, czeski feudał znany z udziału w wewnętrznych sporach dynastii Luksemburgów oraz jako dowódca oddziałów czeskich walczących po stronie polsko-litewskiej w bitwie pod Grunwaldem.

Spis treści

Życiorys


Dzieciństwo i młodość

Jan Sokol z Lamberka urodził się za panowania cesarza Karola IV Luksemburskiego około 1355 r. Jego ojciec, Jaroslav z Knínic jakiś czas po roku 1360 przybył do Březníka (obecnie wieś i gmina w powiecie Třebíč), gdzie ok. 1370 r. został wzniesiony zamek Lamberk (Lamberk) nad brzegiem Oslavy.

O dzieciństwie Jana Sokola nie ma zbyt wielu wiadomości. Jego ojciec był burgrabią znojemskim od 1356 r., a od 1368 r. marszałkiem dworu margrabiego morawskiego Jana Henryka Luksemburskiego (brata cesarza Karola IV).

Jan Sokol także związany był z Luksemburgami (od 1399 r. służył w Wyszehradzie u boku Wacław IV) i był uczestnikiem walki o Morawy pomiędzy Prokopem (wspieranym przez Zygmunta) a Jodokiem. W waśń pomiędzy braćmi zaangażowali się też Wacław i Jan Zgorzelecki. W trakcie tych walk Jan Sokol zasłynął jako utalentowany dowódca.

Udział w wojnie z Krzyżakami

W 1410 r. Jan Sokol z Lamberka uczestniczył u boku wojsk polsko-litewskich w wojnie z Krzyżakami. Od 1409 r. prowadził w Czechach zaciąg najemników, w efekcie czego przyprowadził oddział liczący 500 kopii, czyli ok. 1500 zbrojnych. Wiosną 1410 r. Jan Sokol wraz ze swoimi ludźmi stacjonował w Koronowie, strzegąc granicy przez atakiem ze strony komtura Świecia[3]. Pod Grunwaldem dowodził wraz ze Zbislávkiem[4] czwartą chorągwią św. Jerzego złożoną z najemników czeskich[5].

W oddziale Jana Sokola znajdował się jego wieloletni przyjaciel i uczeń, późniejszy bohater husyckiJan Žižka.

Po zwycięstwie Polaków brał udział w zdobywaniu zamków krzyżackich. Pod Malborkiem w imieniu króla prowadził rozmowy z najemnikami czeskimi w służbie krzyżackiej w sprawie poddania zamku. Doszło nawet do porozumienia, lecz pomysł zdobycia twierdzy zdradą i przekupstwem został odrzucony przez radę królewską.

Za swoje zasługi Jaśko Sokół otrzymał od Władysława Jagiełły w dzierżawę zamek w Radzyniu Chełmińskim, zdobyty 21 września na Krzyżakach.

Śmierć

27 września 1410 r. Jan Sokół z Lamberka na zaproszenie króla Władysława Jagiełły wziął udział w uczcie w domu jednego z toruńskich mieszczan. Następnego dnia zmarł. Przyczyną śmierci było prawdopodobnie zatrucie po spożyciu ryb. Od razu pojawiły się podejrzenia, że dokonano otrucia. O zabójstwo podejrzewano zarówno Jana Žižkę, jak i polskich panów, zazdrosnych o wpływ Jana Sokola na króla. Dowodem przychylności władcy wobec Czecha mogły być liczne nadania oraz ojcowska opieka jaką Jagiełło otoczył synów Jana w Krakowie.

Zobacz też


Przypisy


  1. W Polsce herb Jaśka Sokoła nazywany bywa Koziegłowy, lecz jest to inna nazwa wzmiankowanego później i inaczej wyglądającego herbu Zerwikaptur. Por. Stanisław Sroka, Polacy na Węgrzech za panowania Zygmunta Luksemburskiego, 1387-1437, Kraków 2001 ; Poszukiwane koligacje dla tomu 40. PSB .
  2. Według Jana Długosza: "Na uczcie u jednego z mieszczan toruńskich otruty szczupakiem rozchorował się ciężko. Odwieziony na rozkaz króla do Brześcia [Kujawskiego — przyp. Piotra Derdeja] umiera i tam zostaje pochowany". Cytat za: Piotr Derdej: Koronowo 1410. Warszawa: Bellona, 2008, s. 106. ISBN 978-83-11-11110-3.
  3. Andrzej Nadolski: Grunwald 1410. Warszawa: Bellona, 2003, s. 32. ISBN 978-83-11-11153-0.
  4. Według niektórych źródeł ze Stanislavem z Dobré Vody: por. František Šmahel, Jan Žižka z Trocnova, Praha, Melantrich 1969, s. 34
  5. Jan Długosz : "Czwarta chorągiew, św. Jerzego, miała jako znak biały krzyż na czerwonym polu. Znajdowali się w niej wszyscy zaciężni Czesi i Morawianie. Jej dowódcami byli Czesi: Sokół i Zbysławek, a niósł chorągiew Czech Jan Sarnowski, ponieważ król Władysław żywił szacunek dla narodu czeskiego."








Kategorie: Uczestnicy wojny polsko-krzyżackiej 1409–1411 (strona polska) | Czescy wojskowi | Czeska szlachta | Urodzeni w XIV wieku | Zmarli w 1410








Informacje na dzień: 27.05.2020 10:09:12 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.