Gmina (Polska)


Ten artykuł dotyczy gmin w Polsce. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Gmina (od niem. Gemeindekomuna, społeczność) – jednostka podziału administracyjnego w Polsce.

Określenie „gmina” może odnosić się także do innych wspólnot np. „gmina wyznaniowa” (por.: Kahał), „gmina szkolna” itp.

Spis treści

Regulacje prawne


W latach 1954–1972 w miejsce gmin powołano gromady. Od 1990 r. w Polsce gmina jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego. Status samorządu gminnego reguluje w Polsce ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2021 r. poz. 1372 ) obowiązująca od 27 maja 1990 r.[1].

Gmina może być gminą wiejską, gminą miejsko-wiejską lub gminą miejską. W Polsce niektóre gminy wykonują także zadania powiatów (zob. miasto na prawach powiatu).

Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa, dzielnice, osiedla i inne. O ustroju gminy stanowi jej statut.

Organy gminy

W miastach na prawach powiatu funkcjonuje ponadto komisja bezpieczeństwa i porządku. Jest ona oddzielnym organem administracji (niebędącym komisją rady miasta na prawach powiatu), złożonym między innymi z przedstawicieli władz samorządowych.

Zadania gminy

Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Zadania te dzielimy na własne – nadane ustawowo i zlecone – przydzielane przez władze państwowe.

Gmina realizuje wszystkie zadania niezastrzeżone do kompetencji innych jednostek samorządu terytorialnego (powiat, województwo samorządowe).

Mieszkańcy uczestniczą w sprawowaniu władzy na terenie swojej gminy poprzez głosowanie: w wyborach samorządowych oraz referendum lokalnym lub za pośrednictwem organów gminy.

Gmina realizuje dwa rodzaje zadań: własne i zlecone.

Zadania własne

Są to zadania publiczne wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego, które służą zaspokojeniu potrzeb wspólnoty samorządowej. Mogą one być:

Zadania własne obejmują sprawy:

Zadania zlecone

Są to inne zadania publiczne wynikające z uzasadnionych potrzeb państwa ustawowo zlecone do wykonania jednostkom samorządu terytorialnego. Są:

Lista gmin


Osobny artykuł: Lista gmin w Polsce.

Statystyki


Na terenie Polski 1 stycznia 2021 r. było 2477 gmin trzech rodzajów:

Ogółem liczba wsi wynosi ponad 43000[2], natomiast miast (w gminach miejskich i miejsko-wiejskich łącznie) wynosi (stan z 1 stycznia 2020 r.) 954.

Powierzchnia

(stan 1 stycznia 2007, GUS)

Ogólnie:

Gminy miejskie:

Gminy miejsko-wiejskie:

Gminy wiejskie:

Miasta:

Liczba mieszkańców

(stan 1 stycznia 2007, GUS)

Ogólnie oraz gminy miejskie:

Gminy miejsko-wiejskie:

Gminy wiejskie:

Miasta:

Próby secesji


Na obszarze Polski jest szereg gmin, których części z różnych powodów chcą się usamodzielnić, tworząc oddzielne gminy, np.

Ostatnia zakończona pomyślnie próba secesji dotyczyła gminy Jaśliska w 2010 roku (z gminy Dukla).

Zobacz też


Zobacz w Wikiźródłach tekst
Polskie gminy według kodu TERYT
Zobacz hasło gminaWikisłowniku

Przypisy


  1. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz.U. z 1990 r. nr 16, poz. 95 ).
  2. Ile jest miast, wsi, gmin, powiatów i województw w Polsce? , www.rozmiar.com [dostęp 2019-09-02].
  3. Od 2019 najmniejsze pod względem liczby mieszkańców miasto w Polsce
  4. Szczawa chce samorządowego „rozwodu”. Będzie referendum .
  5. Szczawa gminą .
  6. Miasto i Gmina Komorów .
  7. Interpelacja nr 10830 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie utworzenia nowej gminy Komorów .
  8. Wniosek o powołanie nowej gminy złożony.
  9. M. Jaksoń: Walczą o gminę (2007) .
  10. Sołtys Kamyka zapowiada, że będzie się starał o utworzenie nowej gminy z siedzibą w Kamyku .
  11. Dorota Steinhagen: Kamyk chce się uniezależnić od Kłobucka. Czy doprowadzi do referendum? (pol.). W: Gazeta.pl Częstochowa [on-line]. Agora SA, 2013-01-16. [dostęp 2013-03-24].
  12. BIP miasta i gminy Kłobuck . [dostęp 2013-03-24].
  13. Referendum w Mysłowicach: secesjoniści złożyli wniosek u wojewody. Chcą stworzyć nową gminę .
  14. Referendum w Mysłowicach:secesjoniści złożyli wniosek, tym razem w Urzędzie Miasta. Chcą nowej gminy .
  15. Stowarzyszenie na rzecz utworzenia Gminy w Hucie Dąbrowa .
  16. Czy powstanie 15 Gmina w naszym Powiecie?
  17. Mieszkańcy chcą utworzyć nową gminę, radni nie zgodzili się na referendum .
  18. Świerklany i Jankowice jednak osobno?
  19. Separacja Jankowic i Świerklan? . [dostęp 2012-08-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-09)].
  20. Utworzenie suwerennej Gminy GRABÓWKA .
  21. Radni nie zgodzili się na referendum w sprawie podziału gminy .
  22. Supraśl chce zablokować secesję Grabówki .
  23. Do sądu o referendum .
  24. Ponad 1,6 tys. podpisów za referendum w sprawie utworzenia nowej gminy trafiło na biurko burmistrza Supraśla .
  25. Mieszkańcy okolic Łagiewnik zbierają podpisy .
  26. Mieszkańcy okolic Łagiewnik zebrali 300 podpisów pod wnioskiem o utworzenie nowej gminy .

Linki zewnętrzne











Kategorie: Podział administracyjny Polski | Jednostki podziału administracyjnego | Samorząd terytorialny w Polsce




Informacje na dzień: 13.09.2021 06:13:45 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-BY-SA-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.