Finlandia


Ten artykuł dotyczy państwa w Europie. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Suomen tasavalta (fiń.)
Republiken Finland (szw.)

Republika Finlandii
Flaga Finlandii Herb Finlandii
Hymn:
Maamme

(Nasz kraju)
Konstytucja Konstytucja Finlandii
Język urzędowy fiński, szwedzki
Stolica Helsinki
Ustrój polityczny demokratyczny
Typ państwa republika (system parlamentarno-gabinetowy)
Głowa państwa prezydent Sauli Niinistö
Szef rządu premier Sanna Marin
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
64. na świecie
338 145[a] km²
33 672 km² (9,96%)
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
114. na świecie
5 503 000[1]
16 osób/km²
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

253 mld[1] USD
46 017[1] USD
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

244 mld[1] dolarów międzynar.
44 333[1] dolarów międzynar.
waluta 1 euro = 100 eurocentów (EUR, €)
Niepodległość
 - ogłoszona
 - uznana
od Rosji
6 grudnia 1917
4 stycznia 1918
Religia dominująca luteranizm
Strefa czasowa UTC +2 – zima
UTC +3 – lato
Kod ISO 3166 FI
Domena internetowa .fi
Kod samochodowy FIN (wcześniej SF)
Kod samolotowy OH
Kod telefoniczny +358

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917 roku. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu i południa ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego i do Zatoki Fińskiej. Zaliczana do krajów nordyckich. Jej stolicą są Helsinki, które wraz z miastami Espoo i Vantaa tworzą obszar metropolitalny; kolejnym największym obszarem miejskim jest Tampere, położone około 180 kilometrów na północ od Helsinek.

Niepodległa Finlandia powstała w 1917, po upadku caratu w Imperium Rosyjskim. Wcześniej była pod obcym panowaniem – szwedzkim od średniowiecza do roku 1809, a następnie ponad 100 lat pod panowaniem rosyjskim, jako autonomiczne Wielkie Księstwo Finlandii[2].

Spis treści

Geografia


Osobny artykuł: Geografia Finlandii.

Większość powierzchni kraju stanowią niziny z młodą rzeźbą polodowcową. Naturalne zachodnie i południowe granice Finlandii wyznaczają Zatoka Botnicka i Zatoka Fińska, pomiędzy którymi rozciąga się poprzecinane ciągami wzniesień morenowych Pojezierze Fińskie złożone z około 55 tys. jezior. Jeziora zajmują 18,8 tys. km², bardzo liczne są bagna i torfowiska. W środkowej części kraju ukształtowanie terenu ma cechy południowych pojezierzy i leżących na północ wyżyn. Na północ od Koła Podbiegunowego rozciąga się Laponia Fińska, która stanowi przedgórze Gór Skandynawskich. Linia wybrzeża szkierowego, jest silnie rozwinięta, z dużą liczbą małych wysepek.

Powierzchnia:

Długość granicy lądowej:

Długość wybrzeża:

Największe miasta (2016)[3]:

Jeziora

Poniższa lista przedstawia 10 największych jezior Finlandii:

Jezioro Powierzchnia [km²] Maks. głębokość [m] Objętość [km³]
Saimaa (75,7 m n.p.m.) 1377,05 84,0 36,0
Päijänne (78,3 m) 1080,63 95,3 18,1
Inari (118,7 m) 1040,28 91,9 15,9
Pielinen (93,7 m) 894,21 93,7 8,5
Oulujärvi 887,09 38,0 6,0
Pihlajavesi 712,59 75,7 8,08
Orivesi 601,30 75,9
Haukivesi 562,31 75,8
Keitele 493,59 99,5 3,4
Kallavesi 472,76 82,0

W całym kraju występuje 187 888 jezior[4], które mają powierzchnię większą niż 500 m².

Klimat


Południowa część Finlandii leży w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego przejściowego. Natomiast północ (w tym Fińska Laponia) jest w zakresie klimatu okołobiegunowego subpolarnego. Średnie temperatury lipca na południu wynoszą od +17 do +18 °C i od +14 do +15 °C na północy (w najchłodniejszym miejscu pod Kilpisjärvi +12 °C). W styczniu średnie temperatury wynoszą –2 °C na Wyspach Alandzkich, –4 °C na południowym wybrzeżu, w środkowej części kraju od –8 do –10 °C i –14 °C na północy. Długość okresu wegetacyjnego na południu wynosi 185-200 dni, na północy 120. Najwyższą temperaturę zanotowano w 1914 roku w Liperi, koło Joensuu i wynosiła ona +37,2 °C. Nieoficjalnie najniższa temperatura wystąpiła w Kaaresuvanto (–54 °C). Okres zimowy występuje zwykle od połowy grudnia do końca marca na Wyspach Alandzkich, od końca listopada do końca marca na południowym wybrzeżu, od połowy listopada do połowy kwietnia w środkowej Finlandii i od końca października do końca kwietnia na północy. Liczba dni w roku z temperaturą powyżej +25 °C waha się od 20-25 na południu do 5-7 na północy (w górskiej stacji Kilpisjärvi takie temperatury występują średnio raz na 2 lata). Najwięcej, tj. 48 takich dni zanotowano w mieście Kouvola w 2010 roku. Temperatury powyżej +30 °C zdarzają się rzadko i nie występują co roku. Największą ich liczbę zaobserwowano w 2010 roku w Lappeenrancie (14 dni). Okres bez przymrozków trwa od końca kwietnia do połowy października na Wyspach Alandzkich, na południu kraju od początku maja do końca września, na północy od początku czerwca do końca sierpnia, choć sporadycznie przymrozki mogą występować także w lipcu. Średnie roczne opady w Helsinkach wynoszą 650 mm, a największe ich natężenie przypada na sierpień. Na północy suma opadów wynosi 500 mm.

Polityka


Finlandia była do 2000 roku republiką półprezydencką, ówcześnie przyjęta konstytucja, uchylając tę z roku 1919, zastąpiła ten system parlamentarno-gabinetowym.

Głową państwa jest prezydent (od 2012 roku ten urząd sprawuje Sauli Niinistö), wybierany przez społeczeństwo w bezpośrednich wyborach na sześcioletnią kadencję i może być wybrany na najwyżej dwie następujące po sobie kadencje. W kompetencjach prezydenta leży, między innymi, mianowanie premiera i na jego wniosek ministrów. Mianuje kanclerza sprawiedliwości, przewodniczącego i członków Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także arcybiskupa i biskupów Kościoła ewangelicko-augsburskiego. Posiada możliwość rozwiązania parlamentu, prawo kontroli administracji, prawo inicjatywy ustawodawczej i veta ustawodawczego. Jest również najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych.

Parlament (Eduskunta) jest wybierany przez społeczeństwo na czteroletnią kadencję i liczy 200 osób.

Rząd (Rada Państwa)

Konstytucja

Do 1 marca 2000 roku w skład konstytucji wchodziło pięć ustaw konstytucyjnych:

1 marca 2000 roku weszła w życie nowa konstytucja, zaakceptowana przez Eduskuntę wymaganą większością 2/3 głosów dwukrotnie w 1999 roku (zmiana konstytucji musi zostać uchwalona i potwierdzona przez nowo wybrany parlament).

Partie polityczne (główne)

Siły zbrojne


Finlandia dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[5]. Uzbrojenie sił lądowych Finlandii składało się w 2014 roku z: 270 czołgów, 1392 opancerzonych pojazdów bojowych, 72 dział samobieżnych, 70 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych oraz 689 zestawów artylerii holowanej[5]. Marynarka wojenna Finlandii dysponowała w 2014 roku 19 okrętami obrony przybrzeża oraz 19 okrętami obrony przeciwminowej[5]. Fińskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 54 myśliwców, 11 samolotów transportowych, 57 samolotów szkolno-bojowych oraz 21 śmigłowców[5].

Wojska fińskie w 2014 roku liczyły 36,5 tys. żołnierzy zawodowych oraz 357 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) fińskie siły zbrojne stanowią 49. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 3,7 mld dolarów (USD)[5].

Z tym tematem związana jest kategoria: Wojsko fińskie.

Podział administracyjny


Od 1 stycznia 2011 Finlandia jest podzielona na 19 regionów, regiony są podzielone na 70 podregionów, podregiony dzielą się na 320 gmin. Dawny podział na 6 prowincji stracił swe znaczenie 1 stycznia 2010 r.

Historia


Osobny artykuł: Historia Finlandii.

Historia w datach

I wiek

IX wiek

XII-XIII wiek

XIV wiek

XV wiek

XVI wiek

XVII wiek

XVIII wiek

XIX wiek

XX wiek

XXI wiek

Gospodarka


Populacja Finlandii, 1750–2000[12]
Rok Populacja Rok Populacja
1750 421 000 1880 2 060 800
1760 491 000 1890 2 380 100
1770 561 000 1900 2 655 900
1780 663 000 1910 2 943 400
1790 705 600 1920 3 147 600
1800 832 700 1930 3 462 700
1810 863 300 1940 3 695 617
1820 1 177 500 1950 4 029 803
1830 1 372 100 1960 4 446 222
1840 1 445 600 1970 4 598 336
1850 1 636 900 1980 4 787 778
1860 1 746 700 1990 4 998 478
1870 1 768 800 2000 5 181 000
2010 5 375 276

Do XX wieku Finlandia była krajem zacofanym. Po II wojnie światowej gospodarka kraju była silnie związana z gospodarką ZSRR. Z drugiej strony jednak Finlandia dzięki sąsiedztwu Szwecji i Norwegii, stała się państwem socjalnym z prywatną własnością, ale wysokimi podatkami. Podatki stanowią 45% PKB[13] i jest to poziom najwyższy na świecie po innych krajach skandynawskich, które mają podatki nieco wyższe niż 50% PKB. Najbardziej znaną fińską firmą jest Nokia, która jeszcze do 2008 roku posiadała 35% światowego rynku telefonii komórkowej (wówczas 1. miejsce na świecie). Fińskie, nominalne PKB per capita w 2005 wynosiło 40 197 dolarów, dając Finlandii 12. miejsce na świecie, a PKB per capita zmierzone parytetem siły nabywczej 34 tys. 819 dolarów, dając jej także 12. miejsce na świecie. Eksport wynosił nieco ponad 80 mld dolarów. Wskaźnik Giniego, czyli poziom rozpiętości w dochodach, wynosi 26,9 i jest jednym z najniższych na świecie.

Wydobywa się rudy miedzi, cynku, żelaza, chromu i niklu. Podstawowe gałęzie przemysłu, to przemysł:

Rolnictwo to przede wszystkim hodowla bydła typu mlecznego, a na północy reniferów oraz leśnictwo (zob. lasy Finlandii).

Stopa bezrobocia wynosi 8,2%[14], średnia długość życia: mężczyźni 78 lat, kobiety 84 lata[15].

W 2004 Finlandia zajęła pierwsze miejsce w rankingu konkurencyjności Światowego Forum Ekonomicznego.

Finlandia produkuje także samochody ciężarowe, wojskowe i specjalistyczne samochody Sisu.

Turystyka

W 2015 roku kraj ten odwiedziło 2,622 mln turystów (4% mniej niż w roku poprzednim), generując dla niego przychody na poziomie 2,750 mld dolarów[16]. Przychody z turystyki stanowią około 2,5% fińskiego PKB[17]. Stwarza ona miejsca pracy dla 140 tysięcy osób[17].

Finlandia jest najchętniej odwiedzana przez turystów z Rosji, Szwecji i Niemiec[17][18]. Kraj stanowi również najpopularniejszy zagraniczny cel wycieczkowy Rosjan[19].

Telekomunikacja

Około 79% fińskiego społeczeństwa używa Internetu, a wszystkie fińskie szkoły i biblioteki publiczne posiadają łącza internetowe. W październiku 2009 fiński minister transportu i komunikacji zobowiązał się do zapewnienia od połowy 2010 roku każdemu mieszkańcowi kraju dostępu do Internetu z przepustowością nie mniejszą niż 1 Mbps[20].

Transport

Długość sieci drogowej Finlandii wynosi 79 390 km (1.01.2015[21]). 8603 km z nich stanowią drogi krajowe (fiń. Valtatiet), z czego 810 km to autostrady.

Sieć kolejowa ma długość 5919 km. W Finlandii obowiązuje rozstaw szyn 1524 mm. Jest to o 4 mm więcej niż w sąsiedniej Rosji, ale pociągi mogą bez zmiany jeździć po obu rozstawach. Finlandia posiada cztery kolejowe przejścia graniczne z Rosją oraz jedno ze Szwecją w Tornio.

Największym lotniskiem w kraju jest port lotniczy Helsinki-Vantaa. W 2017 roku obsłużył 18,9 mln pasażerów na 22,9 mln pasażerów w całym kraju. Drugim co do wielkości lotniskiem jest Oulu (923 tys. pasażerów)[22].

Finlandia posiada dobre połączenia promowe z Estonią, Szwecją, Niemcami i Polską. Przewoźnik Finnlines obsługuje połączenie z Gdyni do Helsinek. Najpopularniejsza trasa promowa to trasa z Estonii przez Zatokę Fińską: Tallinn – Helsinki[23].

Demografia


Populacja

Liczba ludności Finlandii w 2016 roku wynosiła 5 503 297 obywateli[24]. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 17 mieszkańców na kilometr kwadratowy[25], co czyni z Finlandii trzeci (po Norwegii i Islandii) najrzadziej zaludniony kraj Europy. Południowa część zawsze była gęściej zamieszkana niż północna. Ta dysproporcja wzrosła wraz z postępującą urbanizacją w XX wieku. Największymi miastami Finlandii są Helsinki, Espoo, Tampere i Vantaa. Inne duże znaczące miasta to Turku i Oulu.

W Finlandii nie prowadzi się oficjalnych statystyk etnicznych. Dostępne są jednak statystyki ludności fińskiej według języka, obywatelstwa i pochodzenia. W 2018 roku 92,7% ludności ma pochodzenie fińskie, a pozostałe 7,3% to obcokrajowcy. Szacuje się, że 3,9% mieszkańców ma pochodzenie europejskie inne niż fińskie (głównie z Estonii, Rosji, krajów byłej Jugosławii, a nawet Turcji), 2,1% ma pochodzenie azjatyckie (głównie z Iraku, Chin, Wietnamu, Afganistanu, Tajlandii i Iranu), 0,94% afrykańskie (głównie z Somalii) i 0,21% amerykańskie. Pozostałe 0,15% miało inne pochodzenie, bądź nieokreślone[26].

Języki

Dla większości Finów (92%)[27] język fiński jest językiem ojczystym. Język ten należy do języków bałtycko-fińskich, podgrupy języków uralskich. Morfologicznie rzecz biorąc, jest to język aglutynacyjny. Oznacza to odmianę form rzeczowników, przymiotników, zaimków, liczebników i czasowników w zależności od ich roli w zdaniu. W praktyce oznacza to stosowanie przyrostków i złożeń, zamiast przyimków i zrostków. Szacuje się, że około 65% wszystkich fińskich słów to złożenia[28]. Bardzo blisko z nim spokrewniony jest język estoński. Języki te (fiński i estoński), wraz z węgierskim i baskijskim są najpopularniejszymi językami nieindoeuropejskimi w Europie. Finlandia jest jednym z trzech krajów, w których język uralski jest używany przez większość mieszkańców. Pozostałe dwa to Estonia i Węgry.

Drugim pod względem popularności językiem w Finlandii jest język szwedzki (w tym osobna fińska odmiana języka szwedzkiego), którym posługuje się około 5,6% ludności. Używane są także języki: rosyjski (0,8%), estoński (0,3%), fińsko-romski oraz fiński język migowy (przez około 5000 osób)[29]. Na północy kraju, w Laponii, zamieszkuje około 7000 Lapończyków. Około jedna czwarta z nich używa języków lapońskich jako ojczystych. Prawo każdej z mniejszości w Finlandii do pielęgnowania swych odrębnych tradycji i kultury jest chronione przez fińską konstytucję[30].

W 2005 w badaniach przeprowadzonych w ramach Eurobarometru dotyczących języków Unii Europejskiej 60% dorosłych obywateli deklarowało znajomość angielskiego, 38% szwedzkiego (41% w 2008), a 17% niemieckiego[31]. Ta liczba ludzi znających angielski umieściła Finlandię na piątym miejscu za Maltą (89%), Holandią (86%), Szwecją (85%) i Danią (83%). Język niemiecki jest w Finlandii znacznie bardziej znany niż francuski i hiszpański.

Religia

Religia w Finlandii[32]
Rok Ewangelicko-Luterański Kościół Finlandii Fiński Kościół Prawosławny Inne Bez wyznania
1950 95,7% 1,7% 0,4% 2,7%
1980 90,3% 1,1% 0,7% 7,8%
1990 87,9% 1,1% 0,9% 10,2%
2000 85,1% 1,1% 1,1% 12,7%
2010 78,3% 1,1% 1,4% 19,2%
2015 73,0% 1,1% 1,6% 24,3%
2016 72,0% 1,1% 1,6% 25,3%
2017 70,9% 1,1% 1,6% 26,3%
2018 69,8% 1,1% 1,7% 27,4%
2019 68,7% 1,1% 1,7% 28,5%
Osobny artykuł: Religia w Finlandii.

Religią dominującą w Finlandii jest protestantyzm.

Główne wyznania[33]:

Od 1923 roku fińska konstytucja gwarantuje wolność religijną. Fiński Kościół Ewangelicko-Luterański i Fiński Kościół Prawosławny mają status Kościołów narodowych. Dzięki temu mają specjalne przywileje, wierni płacą na ich rzecz podatki w wysokości 1% lub 2% dochodów. Tylko 2% luteran chodzi do kościoła co tydzień, a 10% co miesiąc. Odsetek osób wierzących w Boga i uznających podstawowe prawdy religii chrześcijańskiej jest wyższy, niż w innych państwach nordyckich; częstsze są też, pomimo niskiego uczestnictwa w nabożeństwach, prywatne praktyki religijne[39].

Większość fińskich dzieci jest chrzczona (62,2% w 2019) i konfirmowana (78,4% w 2019).[40] Większość pogrzebów jest chrześcijańska. Większość luteran chodzi do kościoła tylko przy specjalnej okazji jak np. śluby, pogrzeby i święta[41]. Według badań Eurobarometru z 2010 r. 33% Finów twierdziło, że „wierzy w istnienie Boga”, 42% stwierdziło, że „wierzy w istnienie jakiejś siły wyższej”, a 22%, że „nie wierzy w Boga ani żadną inną siłę wyższą”[42].

Struktura rodzinna

Życie rodzinne w Finlandii odpowiada modelowi rodziny nuklearnej. Relacje z dalszą rodziną są raczej rzadkie i przypadki łączenia się ludzi w formie rodziny wielopokoleniowej raczej się nie zdarzają. Zgodnie z raportem UNICEF-u, Finlandia zajmuje bardzo wysokie, czwarte miejsce na świecie pod względem zapewnienia dziecku odpowiednich warunków życia[43].

Opieka zdrowotna

Na każde 307 osób przypada jeden lekarz[44]. Około 18,9% funduszy przeznaczonych na opiekę zdrowotną pochodzi z sektora prywatnego, a 76,6% z publicznego. Najważniejszymi instytucjami są Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Publiczny Instytut Zdrowia. Według szwedzkich badań, przeprowadzonych w 16 krajach, Finlandia posiada najwydajniejszy system opieki zdrowotnej[45].

Przewidywana długość życia wynosi 82 lata dla kobiet i 75 dla mężczyzn[46]. Jeszcze w latach 70. XX wieku Finlandia miała jeden z najwyższych odsetków zgonów spowodowanych chorobami serca. Od tego czasu zaczęto propagować zdrowe odżywianie się oraz ćwiczenia fizyczne, co przyniosło bardzo dobry efekt. Odsetek osób palących jest bardzo niski i wynosi 26% w przypadku mężczyzn i 19% w przypadku kobiet[47].

Całkowite roczne spożycie alkoholu jest niższe niż w innych europejskich państwach, pomimo tego, że w weekendy bardzo popularne są zabawy z dużą ilością trunków[48]. Wśród ludności w wieku produkcyjnym choroby i wypadki spowodowane przez alkohol stały się w ostatnim czasie najczęstszą przyczyną śmierci[49].

Narodowy Publiczny Instytut Zdrowia twierdzi, że 54% mężczyzn i 38% kobiet ma nadwagę, inne źródła podają wyższe wartości, odpowiednio 70% i 50%. Przewiduje się, że odsetek osób chorych na cukrzycę wzrośnie do 15% w 2015 roku[50]. Finlandia ma najwyższy odsetek chorych na cukrzycę typu 1.

Edukacja


W ostatnich studiach PISA, prowadzonych przez OECD, fińscy uczniowie we wszystkich dziedzinach poza matematyką, w której byli drudzy, zajęli pierwsze miejsca na świecie[51]. Fiński system edukacji został zreformowany na początku lat 70. z modelu niemieckiego, który został uznany za niewydajny. Prawie wszystkie szkoły w Finlandii to szkoły państwowe, a za szkoły niepaństwowe nie płaci się, gdyż finansuje je państwo. Również wszystkie uniwersytety są państwowe, kilka z istniejących obecnie uniwersytetów to upaństwowione uniwersytety, które kiedyś znajdowały się w rękach prywatnych. W fińskich szkołach nie stawia się ocen przez pierwsze 3 lata kształcenia, nie praktykowane jest pozostawianie ucznia na drugi rok w tej samej klasie (w szkole podstawowej, jeżeli rodzice się nie zgadzają), istnieje zakaz dyskryminacji z jakiegokolwiek powodu: pochodzenia, stanu majątkowego rodziców itd. Za ciekawostkę można uznać fakt, że bardzo podobny system z ograniczoną liczbą egzaminów istniał przez pewien czas w Związku Radzieckim[52].

Od poziomu szkoły podstawowej obowiązkowa jest nauka języka angielskiego, od gimnazjum dodatkowo nauka języka szwedzkiego. W gimnazjum można wybrać trzeci język, a w liceum panuje w tej kwestii dowolność (nauka angielskiego i szwedzkiego jest kontynuowana).

W szkołach organizuje się zajęcia wychowania fizycznego, edukacji zdrowotnej oraz gotowania. Wśród szkół w Unii Europejskiej fińskie szkoły zajmują jedne z ostatnich miejsc, przeznaczając najmniej czasu na wychowanie fizyczne. Według Narodowego Publicznego Instytutu Zdrowia tylko jedna trzecia dorosłych wystarczająco dużo ćwiczy[50].

Galeria


Kultura


Fińscy laureaci Nagrody Nobla:

Fiński epos narodowy:

Najpopularniejszy utwór dziecięcy:

Sport


Za narodowy sport Finlandii uznaje się pesäpallo, grę zespołową zbliżoną swoimi zasadami do amerykańskiego baseballu. Dużą popularnością cieszą się także sporty zimowe, a w szczególności hokej na lodzie. Do niedawna Finowie uchodzili za jednych z najlepszych skoczków narciarskich na świecie, jednak w ostatnich latach coraz częściej mówi się o kryzysie w tej dyscyplinie[53], co spowodowane jest wysokimi kosztami związanymi z trenowaniem tego sportu, wycofywaniem się dotychczasowych sponsorów oraz brakiem utalentowanych zawodników na miarę Matti Nykänena czy Janne Ahonena, a także brakiem ogólnego zainteresowania tą dyscypliną sportu wśród fińskiej młodzieży.

Poza zimowymi uznanie zyskują także sporty motorowe. Finowie Keke Rosberg, Mika Häkkinen oraz Kimi Räikkönen zdobywali tytuł mistrza świata Formuły 1. Popularna jest także fińska liga żużlowa

W Helsinkach odbyły się XV Letnie Igrzyska Olimpijskie[54][55][56]. Najwybitniejszym fińskim lekkoatletą pozostaje do dzisiaj biegacz Paavo Nurmi, wielokrotny złoty medalista olimpijski[57].

Finlandia to jeden z niewielu krajów europejskich w którym szerokiej popularności nie zdobyła piłka nożna. Mimo iż reprezentanci Finlandii grywali w silnych europejskich klubach, to drużynie narodowej długo nie udało się zakwalifikować do żadnego międzynarodowego turnieju. Dopiero 15 listopada 2019 reprezentacja Finlandii, pokonując 3:0 reprezentację Liechtensteinu, uzyskała pierwszy historyczny awans na Mistrzostwa Europy. Tam pokonała 1:0 reprezentację Danii, przegrała 0:1 z reprezentacją Rosji i przegrała 0:2 z reprezentacją Belgii, odpadając po fazie grupowej.

Zobacz też


Uwagi


  1. Dane podane za CIA The World Factbook (źródło: CIA) (ang.).

Przypisy


  1. a b c d e International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-04-30].
  2. Finlandia. Historia , [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2016-11-17].
  3. 30.09.2016 Ennakkoväkiluku muuttujina Alue .
  4. Encyklopedia dla dociekliwych wydawnictwo Elżbieta Jarmołkiewicz.
  5. a b c d e Finland (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-08-23].
  6. Xavier Vidal-Folch: Finlandia vota 'sí' a su integración en la Unión Europea y abre el camino a la ampliación nórdica (hiszp.). elpais.com, 1994-10-17. [dostęp 2014-12-24].
  7. Finlandia (pol.). W: UE – Kraje członkowskie [on-line]. europa.eu. [dostęp 2014-12-24].
  8. Jolanta Adamiec. Zasady rozszerzania Unii Europejskiej. Doświadczenia z przystąpienia Austrii, Finlandii i Szwecji . „Kancelaria Sejmu. Biuro Studiów i Ekspertyz. Wydział Analiz Ekonomicznych i Społecznych. Zespół Spraw Międzynarodowych”. 295, s. 5, 1995-02 (pol.). 
  9. Finland (ang.). W: Euro area member states [on-line]. europa.eu. [dostęp 2014-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-10)].
  10. Suomi euroaikaan (fiń.). mtv.fi, 2002-01-02. [dostęp 2014-12-24].
  11. Euro (pol.). W: Komisja Europejska – Sprawy gospodarcze i finansowe [on-line]. europa.eu. [dostęp 2014-12-24].
  12. Juhana Aunesluoma, Esko Heikkonen, Matti Ojakoski: Lukiolaisen yhteiskuntatieto, Sanoma 2006.
  13. Lewica.pl, przedruk z Gazety Wyborczej, „Gospodarka rynkowa bez społeczeństwa rynkowego”, Erkki Tuomioja .
  14. Marraskuun työttömyysaste 8,2 prosenttia (fiń.). tilastokeskus.fi, 2014-12-23. [dostęp 2014-12-24].
  15. Vastasyntyneiden elinajanodote 1971-2013 (fiń.). findikaattori.fi. [dostęp 2014-12-24].
  16. UNWTO Tourism Highlights, 2016 Edition (ang.). UNWTO, 2016. s. 8. [dostęp 2016-10-04].
  17. a b c Finnish tourism in 2016 .
  18. Marjut Tuominen, Statistics Finland - , www.stat.fi [dostęp 2018-01-25] (ang.).
  19. Aleksi Teivainen, Finland is most popular destination for Russian tourists , „Helsinki Times” [dostęp 2018-01-25] (ang.).
  20. 1Mb Broadband Access Becomes Legal Right | News | YLE Uutiset | yle.fi .
  21. Liikenneviraston tietilasto 2014 .
  22. Finavia, Passengers by Airport 2017 .
  23. Promy do Finlandii .
  24. Tilastokeskus, Population , www.stat.fi [dostęp 2017-05-22] (ang.).
  25. Population Register Center .
  26. Population 31.12. by Origin, Background country, Language, Year, Age, Sex and Information , Tilastokeskuksen PX-Web tietokannat [dostęp 2019-12-09].
  27. Statistics Finland – Population .
  28. Anne-Maria Mikkola, Lasse Koskela, Heljä Haapamäki-Niemi, Anita Julin, Anneli Kauppinen, Pirkko Nuolijärvi, Kaija Valkonen: Äidinkieli ja kirjallisuus – käsikirja, Sanoma 2004, isbn=951-0-26300-1.
  29. Forskningscentralen för de inhemska språken :: Teckenspråk .
  30. http://www.finlex.fi/fi/laki/kaannokset/1999/en19990731.pdf Konstytucja Finlandii (ang.).
  31. Eurobarometer , europa.eu [dostęp 2021-05-01].
  32. Statistics Finland – Population .
  33. Tilastokeskus, Belonging to a religious community by age and sex, 2000-2019 , tilastokeskus.fi [dostęp 2020-08-30] (ang.).
  34. Projekt Religie w Finlandii . [dostęp 2018-07-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-04-18)].
  35. The Association of Religion Data Archives | National Profiles , www.thearda.com [dostęp 2018-07-12].
  36. International Religious Freedom Report for 2013 , www.state.gov [dostęp 2018-07-12].
  37. Finlandia – Ilu tam jest Świadków Jehowy , jw.org [dostęp 2020-12-30].
  38. Kirkkojen maailmanneuvosto tervehtii Buddhan syntymäpäivään valmistautuvia buddhalaisia – kyseessä vanha perinne , Kotimaa24, 2018 [dostęp 2019-12-09] (fiń.).
  39. Artykuł w Tygodniku Powszechnym .
  40. Kirkkoon kuuluvuus 2019 , kirkontilastot.fi [dostęp 2020-08-30] (fiń.).
  41. Finland .
  42. Special Eurobarometer, biotechnology , 2010, s. 204.
  43. http://news.bbc.co.uk/nol/shared/bsp/hi/pdfs/13_02_07_nn_unicef.pdf.
  44. Statistics Finland – Health .
  45. Svensk sjukvård i internationell jämförelse . [dostęp 2010-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-25)].
  46. Finland Life expectancy at birth – Demographics .
  47. Fat to fit: how Finland did it | Special reports | guardian.co.uk .
  48. Päihdelinkki > 111 Alcohol use in Finland . [dostęp 2010-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-15)].
  49. http://www.yle.fi/uutiset/haku.php?action=page&id=264733.
  50. a b https://web.archive.org/web/20090325010807/http://www.eva.fi/files/1986_miehet_kuntoon.pdf.
  51. Od nich powinniśmy się uczyć, „Gazeta Szkolna” .
  52. Edukacja dla socjalizmu Piotr Jaroszyński .
  53. Tak upadły fińskie skoki .
  54. Helsinki 1952 Olympic Games (ang.). britannica.com. [dostęp 2018-11-28].
  55. The Games of the XV Olympiad: Putting Finland back on the map (ang.). finland100.fi, 2017-09-08. [dostęp 2018-11-28].
  56. XV Olympiad Helsinki 1952 (ang.). la84.org. [dostęp 2018-11-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-11-13)].
  57. Jaakko Parkkinen: Valitsimme kaikkien aikojen 100 parasta suomalaisurheilijaa – katso lista ja kommentoi! (fiń.). yle.fi, 2017-12-18. [dostęp 2018-11-28].

Linki zewnętrzne


 Wikimedia Atlas: Finlandia – wikiatlas z mapami w Wikimedia Commons









Kategorie: Finlandia | Państwa członkowskie Unii Europejskiej | Rada Nordycka | Członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych




Informacje na dzień: 13.09.2021 05:53:35 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-BY-SA-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.