Ekosystem - pl.LinkFang.org

Ekosystem




Ekosystem (gr. oikos – dom, mieszkanie, gospodarstwo[1]; gr. systēmatikós – zestawiony od sýstēma – zestawienie, połączenie od synistánai – zestawiać[2]) – dynamiczny układ ekologiczny, na który składa się zespół organizmów (biocenoza) połączonych relacjami troficznymi (tworzących sieć troficzną) wraz ze środowiskiem przezeń zajmowanym, czyli biotopem, w którym zachodzi przepływ energii i obieg materii[3][4][5][6][7]. W skrócie zatem ekosystem to biocenoza wraz z biotopem[8]. Ekosystemy wyodrębniane są na podstawie istnienia silniejszych powiązań w ich obrębie niżeli między ich składowymi a otoczeniem[6] (biologicznie ważne pierwiastki chemiczne krążą intensywniej w obrębie poszczególnych ekosystemów niż pomiędzy nimi[9]).

Osobny artykuł: Struktura ekosystemu.

Problemy terminologiczne


Ekosystem to jedno z podstawowych pojęć w ekologii, ale podobnie jak sama „ekologia” jest terminem wieloznacznym. Określenie „ekosystem” stosowane bywa w odniesieniu do dowolnego układu składającego się z elementów żywych lub żywych i nieożywionych, pozostających ze sobą w rozmaitych relacjach. Przy tak szerokim ujęciu ekosystemem można nazwać dowolny układ ekologiczny z organizmami żywymi, od kolonii bakterii na pożywce poczynając, na całej biosferze kończąc[6][8].

Termin ten został opublikowany przez brytyjskiego ekologa Arthura Tansley’a w 1935[10] jako skrót od angielskich słów ecological system. Zaproponowany mu został na początku lat 30. XX wieku przez Arthura Roya Claphama[11].

(…) pojęciem (…) podstawowym jest cały system (w rozumieniu fizyki) zawierający nie tylko zespół organizmów, ale także pełny zespół czynników fizycznych, tworzących środowisko biomu, czynniki siedliska w najszerszym sensie. Mimo że naszą uwagę przyciągają przede wszystkim organizmy, to jednak kiedy staramy się rozumować w sposób zasadniczy, nie możemy oddzielić ich od ich specyficznego środowiska, z którym tworzą fizyczny system.
Właśnie takie systemy z punktu widzenia ekologa są podstawowymi jednostkami przyrody na powierzchni ziemi. (…) czynniki nieorganiczne są też składnikami systemu – nie może istnieć system ich pozbawiony – istnieje też stała wymiana najróżniejszych rzeczy wewnątrz każdego systemu, nie tylko pomiędzy organizmami, ale również pomiędzy składnikami organicznymi i nieorganicznymi. Te ekosystemy, jak możemy je nazwać, są najróżniejszego rodzaju i wielkości.

Tansley, A. G. 1935. The use and abuse of vegetational concepts and terms. Ecology, 42: 237-245[8]:

Warder Allee i in.[12] w 1950 w definicji ekosystemu podkreślili współdziałanie systemu biotycznego i abiotycznego. Wyróżnili akcję – działanie siedliska fizyko-chemicznego na organizmy, reakcję organizmów i koakcję – wzajemne oddziaływanie organizmów na siebie nawzajem.

Różni autorzy tworzyli własne określenia stosowane zamiennie wobec „ekosystemu”. Do przykładów należą: mikrokosmos (Forbes, 1887), holocen (Friedrichs, 1930), biosystem (Thienemann, 1939), pleocen (Trojan, 1975), fizjocenoza (Wodziczko, 1950), biogeocenoza (Sukacev i Dyiis, 1964)[8].

Przykłady i klasyfikacje


Przykłady ekosystemów[5][8][13]: las (→ ekosystem leśny), łąka i pole (→ agroekosystem), jezioro i morze (→ ekosystem wodny), torfowisko, wyspa, jaskinia, komin hydrotermalny. W każdym z wymienionych przypadków ekosystemem jest określona przestrzeń wyodrębniająca się i stanowiąca pewną całość pod względem przyrodniczym, innymi słowy jednym ekosystemem jest konkretny kompleks leśny, a nie wszystkie lasy na Ziemi[8].

Rzeka nie zawsze jest traktowana jako ekosystem ze względu na to, że nie zachodzi w niej pełny obieg materii[13].

Ekosystem ma zazwyczaj czteropoziomową strukturę pokarmową. Te poziomy to:

Podstawowy podział ekosystemów:

Kryteria wyróżniania ekosystemu:

Zobacz hasło ekosystemWikisłowniku

Przypisy


  1. EKO- Słownik wyrazów obcyk Władysława kopalińskiego . [dostęp 2012-09-19].
  2. system . [dostęp 2012-09-19].
  3. ekosystem , [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2012-09-19].
  4. Marzena Popielarska-Konieczna: Słownik szkolny: biologia. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2003, s. 130. ISBN 83-7389-096-3.
  5. a b Biologia: słownik encyklopedyczny. Warszawa: Wydawnictwo Europa, 2001, s. 65. ISBN 83-87977-73-X.
  6. a b c January Weiner: Ekosystem. W: Encyklopedia biologiczna. T.III. Zdzisława Otałęga (red. nacz.). Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 1998.
  7. praca zbiorowa pod redakcją Małgorzaty Maćkowiak i Anny Michalak: Biologia: jedność i różnorodność. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN, 2008, s. 887. ISBN 978-83-7446-134-4.
  8. a b c d e f January Weiner: Życie i ewolucja biosfery. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, s. 199–205. ISBN 83-01-12668-X.
  9. M.B. Rambler, L. Margulis, R. Fester (red.): Global ecology: Towards a science of the biosphere. London: Academic Press, 1989. ISBN 0-12-576890-7.
  10. Tansley, A. G. 1935. The use and abuse of vegetational concepts and terms. Ecology 16: 284-307.
  11. A.J. Willis. The ecosystem: evolving concept viewed historically . „Functional Ecology”. 11, s. 268–171, 1997 (ang.). 
  12. Allee W.C., Emerson A.E., Park O., Park T., Schmidt K.P.: Zasady ekologii zwierząt. Warszawa: PWN, 1958.
  13. a b praca zbiorowa: Tablice biologiczne. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2003, s. 325. ISBN 83-7350-029-4.Sprawdź autora:1.








Kategorie: Ekosystemy, biomy i formacje roślinne








Informacje na dzień: 27.05.2020 10:10:38 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.