Dynamizm - pl.LinkFang.org

Dynamizm




Dynamizm (od gr. δύναμη, trl. dýnamis – siła; ang. dynamism) – każdy pogląd filozoficzny traktujący ruch, rozwój, zmienność lub stawanie się, w przeciwstawieniu do statyczności, jako pierwotny i podstawowy czynnik bytu.

Dynamizmem jest m.in. aktywizm i materializm dialektyczny[1].

Spis treści

Historyczne przykłady dynamizmów


Dynamizm w pojmowaniu przyrody u Arystotelesa

Zobacz więcej w artykule Arystoteles, w sekcji Hierarchia bytów.

W koncepcji Arystotelesa przyroda jest dynamiczna – działają w niej samorzutne siły, związane z celowym dążeniem wszystkich ciał. Według niego aktywność, działanie stanowią istotę bytu[2]. W substancji zachodzą procesy przemian, polegających na przechodzeniu ze stanów możności do aktu[3].

Dynamizm bytu u stoików

Zobacz więcej w artykule Stoicyzm, w sekcji Teoria bytu – materia, pneuma i toniczność.

Stoicy przyjmowali, że wszechświat jest jednorodny: jest tylko materią i nieodłącznym od niej ruchem, właściwym pneumie (obecnej we wszystkich ciałach). Ruch ten polega na napięciu (gr. τóνος, trl. tonos) materii, jest wewnętrznym ruchem rzeczy. Od jego intensywności zależy stan pneumy: najmniej intensywny jest w ciałach martwych, najbardziej – w istotach rozumnych[4].

Dynamizm u Plotyna

Według Plotyna istotę bytu stanowi ciągłe stawanie się. Jest jeden byt, rozwijający się i wyłaniający z siebie nowe, różnorodne postacie – emanacje[5].

Dynamistyczna koncepcja materii Leibniza

Monady Leibniza stale się zmieniają – są to jednak zmiany wewnętrzne[6]. Wzajemne oddziaływania między monadami są niemożliwe: monada może zmieniać jedynie samą siebie, a każda zmiana musi mieć wystarczający powód w zmianie poprzedniej. Kolejność zmian w obrębie monady tworzy nieprzerwany ciąg, a każdej zmianie w monadzie odpowiada stosowna zmiana we wszystkich innych monadach – ponieważ każda z monad zawiera w sobie potencjalnie wszystkie stany, które realizując się, stanowią właściwą reakcję na wszelkie inne zmiany w świecie[7].
Doktryna Leibniza przeciwstawna jest mechanicyzmowi Kartezjusza – błąd kartezjanizmu Leibniz widział właśnie w koncepcji materii nieuwzględniającej czynników dynamicznych.

Przypisy


  1. Antoni Podsiad: Słownik terminów i pojęć filozoficznych. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 2001, s. 199. ISBN 83-211-1305-2.
  2. Władysław Tatarkiewicz: Historia filozofii. T. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 114. ISBN 83-01-13853-X.
  3. Władysław Stróżewski: Ontologia. Kraków: Aureus, Znak, 2003, s. 74. ISBN 83-240-0393-2.
  4. Władysław Tatarkiewicz: Historia filozofii. T. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 130-131. ISBN 83-01-13853-X.
  5. Władysław Tatarkiewicz: Historia filozofii. T. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 166. ISBN 83-01-13853-X.
  6. Anthony Kenny: Krótka historia filozofii zachodniej. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2002, s. 248. ISBN 83-7469-124-7.
  7. Kopania Jerzy: Leibniz Gottfried Wilhelm. W: Słownik filozofii. Jan Hartman (red.). Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2006, s. 331. ISBN 83-7435-267-1.








Kategorie: Ontologia








Informacje na dzień: 28.05.2020 03:49:58 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.