Dylemat społeczny - pl.LinkFang.org

Dylemat społeczny




Dylemat społeczny – sytuacja współzależności społecznej, w której długoterminowy interes społeczny jest sprzeczny z doraźnym interesem jednostki. Jeżeli większość członków grupy wybierze własne korzyści, to w konsekwencji cała grupa traci.

Przykład 1: W czasie wyjątkowo mroźnej zimy lokatorzy próbują dogrzać swoje mieszkania za pomocą grzejników elektrycznych. Jeżeli większość mieszkańców domu/osiedla włączy wszystkie możliwe grzejniki to spowoduje to zakłócenie zasilania i przerwę w dostawie prądu. W efekcie wszyscy będą marznąć.

Przykład 2: Dla każdego użytkownika komunikacji miejskiej bardziej opłacalna jest jazda „na gapę”, niż kupowanie biletu. Jeżeli jednak większość pasażerów przestanie kupować bilety, to transport miejski – z powodu braku funduszy – przestanie istnieć. Stracą na tym wszyscy dotychczasowi pasażerowie.

Spis treści

Typy dylematów społecznych


Wyróżnia się dwa główne typy dylematów społecznych: dylemat ograniczonych zasobów oraz dylemat dóbr publicznych[1]. Ze względu na natychmiastowe wzmocnienie pozytywne i trudność w przewidzeniu odroczonych, negatywnych skutków zachowań eksploatacyjnych, dylematy ograniczonych zasobów uważane są za groźniejsze, niż dylematy dóbr publicznych[2].

Dylemat ograniczonych zasobów

Dylemat ograniczonych zasobów, zwany też pułapką społeczną[3] (social trap) to sytuacja, w której określona zbiorowość osób (jednostek, wspólnot, organizacji, instytucji, państw) korzysta z tych samych ciężko odnawialnych lub nieodnawialnych dóbr (na przykład z zasobów naturalnych). W doraźnym interesie każdej jednostki jest maksymalne korzystanie ze wspólnych zasobów; działanie to przynosi największe, wymierne korzyści. Jednak w sytuacji, w której większość członków zbiorowości wybierze strategię eksploatacyjną, dochodzi do stanu dla wszystkich gorszego, niż stan początkowy (wyczerpanie dóbr)[4].

Podstawowym problemem jednostki w dylemacie ograniczonych zasobów jest pytanie „czy brać” i/lub „ile wziąć”, a sekwencja zdarzeń jest następująca[2]:

Zachowanie Natychmiastowa korzyść
własna jednostki
Odroczona strata
całej zbiorowości
Przykład: Zabijanie zwierząt zagrożonych
wyginięciem w celach zarobkowych
Zysk ze sprzedaży
futer, kłów itp.
Wyginięcie zwierząt
i utrata zarobku dla wszystkich

Najbardziej znanym przykładem dylematu ograniczonych zasobów jest tragedia wspólnego pastwiska.

Dylemat dóbr publicznych

Dylemat dóbr publicznych, zwany też barierą społeczną[3] (social fence) to sytuacja, w której członkowie zbiorowości (wspólnoty, organizacji, instytucji, narodu, unii państw) muszą włożyć jakieś zasoby do wspólnej puli w celu stworzenia dobra publicznego, z którego potem będą mogli korzystać wszyscy członkowie zbiorowości. W doraźnym interesie każdej jednostki jest unikanie partycypowania w tworzeniu dobra, jeżeli jednak większość tak uczyni, to dobro nie powstanie[4].

Podstawowym problemem jednostki w dylemacie dóbr publicznych jest pytanie „czy dać” i/lub „ile dać”, a sekwencja zdarzeń jest następująca[2]:

Zachowanie Natychmiastowa strata
własna jednostki
Odroczona korzyść
dla całej zbiorowości
Przykład: Wspólnota mieszkańców chce
zbudować plac zabaw dla dzieci
Konieczność włożenia
określonej kwoty pieniędzy
lub własnego czasu
Możliwość zabawy
dla wszystkich dzieci ze wspólnoty

Zobacz też


Przypisy


  1. D. M. Messick, M. B. Brewer: Solving social dilemmas: a review. W: L. Wheeler, P. R. Shaver: Review of personality and social psychology. Beverly Hills, London: Sage, 1983, s. 11–44. ISBN 0-8039-2102-0. OCLC 12757934 .Sprawdź autora rozdziału:1.
  2. a b c J. Ł. Grzelak: Współzależność społeczna. W: J. Strelau (red.): Psychologia. Podręcznik akademicki. T. 3. Gdańsk: GWP, 2000, s. 130. ISBN 83-87957-06-2. OCLC 749849194 .Sprawdź autora rozdziału:1.
  3. a b J. Platt. Social traps. „American Psychologist”. 28, s. 641–651, 1973. DOI: 10.1037/h0035723 . 
  4. a b P. A. M Van Lange, W. B. G. Liebrand, D. M. Messick, H. A. M Wilke: Introduction and literature Review. W: W. B. G. Liebrand, D. M. Messick, H. A. M. Wilke (red.): Social dilemmas: theoretical issues and research findings. Oxford, New York: Pergamon Press Ltd., 1992, s. 8, seria: International series in experimental social psychology. ISBN 0-08-037775-0. OCLC 25873354 .Sprawdź autora rozdziału:1.








Kategorie: Psychologia społeczna | Teoria gier








Informacje na dzień: 28.05.2020 08:54:34 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.