Batyskaf


Ten artykuł dotyczy Batyskafu – łodzi podwodnej. Zobacz też: Batyskaf – grupa muzyczna.

Batyskaf (gr. βάθος, bathos – głębokość i σκάφος, skaphos – statek) – statek podwodny z własnym napędem przeznaczony do badań głębinowych.

Spis treści

Nazwa


„Batyskaf” pochodzi z gr. od βάθος (bathos) – pol. głębia i σκάφος (skaphos) – pol. statek[1].

Opis


Batyskaf składa się z dwóch części głównych: kabiny załogi i systemu pływaków i zbiorników balastowych[1].

Kabina jest stosunkowo mała, w kształcie kuli, odlewana (w pierwszym batyskafie) lub kuta ze stali wysokiej jakości. Musi wytrzymać ciśnienie na głębokości, do jakiej została zaprojektowana (max. 120 MPa, czyli 1,20 T/cm²) i zapewnić środowisko do życia i pracy załogi. Ze względu na trudności technologiczne i wagę, mieści nie więcej niż 2–3 osoby.

System pływaków i zbiorników balastowych jest niezbędny do samodzielnego zanurzania i wynurzania się[1]. Pływaki zapewniają batyskafowi odpowiednią wyporność. Część ta jest o wiele większa od kabiny, wypełniona najczęściej benzyną (co zapewnia dodatnią pływalność i, z uwagi na nieściśliwość cieczy, przeciwdziała zgnieceniu przez ciśnienie wody). Ponieważ benzyna jest cieczą to, z uwagi na jej nieściśliwość, nie powstaje różnica ciśnień pomiędzy pływakiem i otaczającą wodą, a zatem konstrukcja pływaka może być o wiele słabsza niż kabiny. Zbiorniki z balastem pozwalają na kontrolowane zrzucanie balastu lub benzyny dla manewrowania w pionie. Ponadto batyskaf wyposażony jest w silniki elektryczne i pędnik, pozwalające na przemieszczanie się w poziomie[1], oświetlenie oraz przyrządy kontrolne i sprzęt naukowy. Zasilanie zapewniają baterie akumulatorów.

Historia


Wynalazcą batyskafu był Szwajcar August Piccard (1884–1962)[2]. Pierwszy batyskaf – „FNRS–2” – został zbudowany w Belgii w latach 1946–1948[2]. Nazwa to skrót od Fond National á la Recherche Scientifique (pol. Narodowy Fundusz Badań Naukowych)[1]. Numer 2 odróżniał go od pierwszego balonu stratosferycznego, również konstrukcji Piccarda, sponsorowanego przez Fundusz. „FNRS–2” został uszkodzony podczas prób w wodach Wysp Zielonego Przylądka, następnie przebudowany i udoskonalony, funkcjonował jako „FNRS–3”[2].

Drugim batyskafem Piccarda był „Trieste”, oddany do użytku w 1953 roku[2]. Jego kabina obserwacyjna została wykonana ze stali z domieszka niklu, chromu i molibdenu, a zamiast nitowania zastosowano sklejanie[1]. Balastem były zbiorniki śrutu i benzyny[1]. W 1953 roku „Trieste” zszedł na głębokość 3150 m[2]. W 1958 roku kupiła go United States Navy i wyposażyła w specjalną kabinę do zejść w wielkie rowy oceaniczne[2]. 23 stycznia 1960 roku „Trieste” dotarł do najgłębszego punktu na Ziemi na głębokość 10916 m w Rowie Mariańskim na Pacyfiku[2].

Największa głębokość, na jaką zanurzył się batyskaf w wodzie słodkiej, wynosi 1680 m – w 2008 roku dwa rosyjskie batyskafy „Mir-1” i „Mir-2” zeszły na dno Bajkału[3].

Obecnie, w związku z rozwojem robotyki, batyskafy są zastępowane przez zdalnie sterowane pojazdy podwodne o charakterze robotów.

Zobacz też


Przypisy


  1. a b c d e f g Paweł Wieczorkiewicz: Batyskaf. W: Praca zbiorowa: Encyklopedia odkryć i wynalazków. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1979, s. 29. ISBN 83-214-0021-3. (pol.)
  2. a b c d e f g Bathyscaphe . W: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, inc., 2019-07-12. (ang.)
  3. Rosyjskie batyskafy zeszły na samo dno Bajkału (pol.). W: Wirtualna Polska [on-line]. 2008-07-29. [dostęp 2019-09-28].

Bibliografia


Linki zewnętrzne


Zobacz hasło batyskafWikisłowniku
Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Batyskaf









Kategorie: Batyskafy




Informacje na dzień: 23.12.2020 06:55:53 CET

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.