Bank


Ten artykuł dotyczy przedsiębiorstwa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Bankosoba prawna wykonująca na podstawie odpowiednich zezwoleń działalność gospodarczą, polegającą na przyjmowaniu depozytów, udzielaniu kredytów oraz wykonywaniu innych czynności określonych przepisami prawa (w Polsce ustawy Prawo bankowe) i wymienionych w statucie banku.

Bank jest instytucją pośredniczącą, umożliwiającą wykorzystanie środków pieniężnych klientów, którzy mają nadwyżki kapitałowe przez klientów, którzy mają niedostatek środków kapitałowych. Ze względu na rodzaj świadczonych usług oraz dysponowanie środkami powierzonymi przez klientów (najczęściej w postaci depozytów), banki zaliczane są do tak zwanych instytucji zaufania publicznego[1].

Banki razem z bankiem centralnym tworzą dwuszczeblowy system bankowy. Bank centralny pełni trzy istotne funkcje w systemie bankowym – realizuje funkcje banku państwa, banku emisyjnego oraz banku banków. Nie świadczy natomiast usług finansowych dla osób prywatnych[2].

Jedną z cech odróżniających sektor bankowy od innych elementów systemu finansowego jest system gwarancji depozytów. Celem działalności gwarancyjnej jest zapewnienie deponentom wypłaty, do wysokości określonej przepisami prawa, środków gwarantowanych w razie ich niedostępności (np. w sytuacji upadłości banku). W Polsce instytucją gwarantującą depozyty zgromadzone w polskich bankach jest Bankowy Fundusz Gwarancyjny.

W większości krajów funkcjonuje tzw. system rezerw cząstkowych, w którym banki posiadają zwykle w swych zasobach tylko niewielką rezerwę funduszy zdeponowanych przez klientów, a pozostałą część wykorzystują do udzielania kredytów (mówi się często o tym, że dzięki rezerwom cząstkowym banki komercyjne kreują pieniądz). Na ogół minimalna wielkość rezerw jest regulowana prawnie.

Spis treści

Historia


Bankowość w nowoczesnym sensie zaczęła rozwijać się od XIV wieku, na początku renesansu, głównie w bogatych miastach północnych Włoch (Wenecja, Genua, Florencja, Siena). Pod wieloma względami była to kontynuacja idei i koncepcji kredytów i pożyczek mających swe korzenie w starożytnym świecie (zwłaszcza w Babilonii). Najstarszym obecnie istniejącym bankiem jest powstały w 1472 roku Monte dei Paschi di Siena.

Nazwa


Nazwa „bank” pochodzi od francuskiego słowa banque oraz od włoskiego słowa banco, oznaczających ławę (stół) lub kontuar, przy której pracowali włoscy handlarze (zwłaszcza złotnicy) zajmujący się przekazywaniem monet kruszcowych od jednych klientów do drugich.

Na gruncie obowiązujących przepisów używanie nazwy „bank” (oraz „kasa”) jest zastrzeżone. W art. 2 Prawa bankowego dopuszczono używanie tych określeń w nazwie tylko przez podmioty, spełniające kryteria zdefiniowane w ustawie. Z kolei w art. 3 określono dwa przypadki, w których podmiot niemający statusu banku w rozumieniu Prawa bankowego, może legalnie posługiwać się oznaczeniem „bank” lub „kasa”. Po pierwsze mogą tak robić podmioty, z których działalności jednoznacznie wynika, że nie wykonują czynności bankowych. Drugi wyjątek odnosi się do działalności lub reklamy podmiotów, które na podstawie odrębnej ustawy gromadzą oszczędności lub udzielają pożyczek pieniężnych osobom fizycznym zrzeszonym w tym podmiocie. Ten ostatni odnosi się w szczególności do działalności spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych[3].

Czynności bankowe


Osobny artykuł: Czynności bankowe.

Prawo bankowe

Katalog czynności bankowych ma charakter zamknięty. Oznacza to, że banki upoważnione są do wykonywania tylko czynności, na które zezwala im ustawa.

Czynności bankowe zostały zdefiniowane przez wyliczenie w art. 5 Prawa bankowego i dzielą się na:

Zastrzeżenie czynności bankowych sensu stricto tylko dla podmiotów o statusie prawnym banków oznacza, że inne podmioty nie mogą wykonywać tych czynności tylko, jeżeli mają one przybrać formę działalności gospodarczej. Przepisy ustawowe mogą jednak upoważnić inne jednostki organizacyjne do wykonywania czynności bankowych sensu stricto (np. spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe upoważnione są do przyjmowania wkładów pieniężnych i udzielania kredytów).

Oprócz tego ustawa dozwala bankom na wykonywanie innych czynności, niezwiązanych z istotą ich działalności (np. usługi w zakresie doradztwa finansowego, usługi certyfikacyjne związane z podpisem elektronicznym, nabywanie akcji i udziałów, obrót papierami wartościowymi etc.).

Podział z punktu widzenia klienta

Rodzaje banków


Podstawowe rodzaje banków w systemie bankowym to:

Istnieje także podział banków ze względu na system ich tworzenia, a zarazem na prawną formę działalności:

Bankami nie są spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK), choć mogą być z nimi (a zwłaszcza z bankami spółdzielczymi) mylone, ze względu na charakter działalności i zakres świadczonych usług finansowych[5].

Nadzór bankowy


Osobny artykuł: Nadzór bankowy.

Komisja Nadzoru Finansowego, która przejęła obowiązki Komisji Nadzoru Bankowego z dniem 1 stycznia 2008, nadzoruje działalność wszystkich banków w Polsce. Nadzór nad pracami Komisji sprawuje Prezes Rady Ministrów.

Przewodniczącym Komisji Nadzoru Finansowego jest Jacek Jastrzębski.

Największe banki


Największe banki świata

Poniższe zestawienie prezentuje listę największych banków na świecie, uszeregowanych według wielkości posiadanych aktywów. Liczby w USD, według stanu na 30 czerwca 2019 r.[6]:

  1. Industrial and Commercial Bank of China – 3 912,6 mld
  2. China Construction Bank – 3 382,4 mld
  3. Agricultural Bank of China – 3 293,1 mld
  4. Bank of China – 3 242,0 mld
  5. Mitsubishi UFJ Financial Group – 2 846,1 mld
  6. JPMorgan Chase – 2 727,4 mld
  7. HSBC Holdings – 2 659,0 mld
  8. Bank of America – 2 395,9 mld
  9. China Development Bank – 2 356,6 mld
  10. BNP Paribas – 2 332,7 mld

W zestawieniu poniżej banki uszeregowano według kapitalizacji rynkowej (liczby w USD, według stanu na 1 lipca 2019 r.[7]):

  1. JPMorgan Chase – 368,8 mld
  2. Industrial & Commercial Bank of China (ICBC) – 295,7 mld
  3. Bank of America – 279,7 mld
  4. Wells Fargo – 214,3 mld
  5. China Construction Bank – 208,0 mld
  6. Agricultural Bank of China – 181,5 mld
  7. HSBC Holdings – 169,5 mld
  8. Citigroup – 163,6 mld
  9. Bank of China – 151,2 mld
  10. China Merchants Bank – 133,4 mld

Największe banki działające w Polsce

Największe banki uniwersalne w Polsce w oparciu o sumę aktywów na koniec 2016[8][9]:

Lp. Nazwa Inwestor dominujący Udział akcji głównego

udziałowca (%)

Aktywa

(mld PLN)

Zatrudnienie Wartość rynkowa (mld PLN) ROE (%) ROA (%) L. oddziałów Zysk netto (mln PLN)
1. Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Skarb państwa RP poprzez Ministerstwo Finansów 29,43 286 25900 35,2 9 1 1238 2875
2. Bank Polska Kasa Opieki PZU S.A. (Polska) 20 174 17757 33 10 1,3 928 2279
3. Santander Bank Polska Banco Santander (Hiszpania) 69,34 150 14722 31,4 11 1,5 658 2167
4. mBank Commerzbank (Niemcy) 69,37 134 8401 14,2 10 0,9 77 1219
5. ING Bank Śląski ING Bank NV (Holandia) 75 117 8025 21 12 1,1 384 1253
6. BNP Paribas Bank Polska BNP Paribas (Francja) 88,33 72 8238 4,9 1 0,1 488 77
7. Bank Millennium Banco Comercial Português (Portugalia) 50,10 69 5844 6,3 11 1 368 701
8. Getin Noble Bank Leszek Czarnecki (Polska) 56,75 67 5221 1,2 (-1) (-0,1) 260 (-42)
9. Alior Bank PZU S.A. (Polska) 32,19 61 10245 7 13 1,2 324 618
10. Bank Handlowy w Warszawie Citibank (Stany Zjednoczone) 75 45 3640 10 9 1,3 28 602

Zobacz też


Zobacz portal z wiadomościami w serwisie Wikinews na temat Bankowość
Informacje w projektach siostrzanych
 Multimedia  w Wikimedia Commons
 Cytaty w Wikicytatach
 Definicje słownikowe w Wikisłowniku

Przypisy


  1. O wpuszczaniu w maliny ciąg dalszy – PRNews.pl (Dostęp: 2012-06-21) .
  2. (red.) B. Pietrzak, Z.Polański, B. Woźniak, System finansowy w Polsce 1, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012, ​ISBN 978-83-01-15236-9​, s. 69.
  3. Z. Ofiarski, Prawo bankowe: komentarz, Wolters Kluwer, 2013, s. 49–51.
  4. a b Z. Ofiarski, Prawo bankowe: komentarz, Wolters Kluwer, 2013, s. 104–105 oraz ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1896 ).
  5. Od 29 listopada 2013 r. depozyty zgromadzone w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych są chronione przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
  6. World’s Largest Banks by assets 2019 (ang.). [dostęp 2020-09-17].
  7. World’s Largest Banks 2019 (ang.). [dostęp 2020-09-17].
  8. KNF: Sytuacja banków Polsce (2016) . [dostęp 2017-12-02].
  9. Raport PRNews.pl: Liczba placówek bankowych – IV kw. 2016 – PRNews.pl . PRNews.pl, 2017-03-24. [dostęp 2017-12-10].

Bibliografia











Kategorie: Banki




Informacje na dzień: 23.02.2021 01:10:43 CET

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-by-sa-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.