Alaksandr Wajtowicz


Alaksandr Wajtowicz
Data i miejsce urodzenia 5 stycznia 1938
Raczkiewicze
Przewodniczący Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi II kadencji
Okres od 19 grudnia 2000
do 25 lipca 2003
Poprzednik Pawieł Szypuk
Następca Michaił Awłasiewicz (p.o.)
Prezes Narodowej Akademii Nauk Białorusi
Okres od 21 maja 1997
do 19 grudnia 2000
Poprzednik Leanid Suszczenia
Następca Michaił Miasnikowicz
Członek Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi II kadencji
Okres od 19 grudnia 2000
do 25 lipca 2003
Następca Hienadź Nawicki
Odznaczenia

Alaksandr Pauławicz Wajtowicz (biał. Аляксандр Паўлавіч Вайтовіч[a]; ros. Александр Павлович Войтович, Aleksandr Pawłowicz Wojtowicz; ur. 5 stycznia 1938 w Raczkiewiczach) – białoruski fizyk, naukowiec, działacz państwowy i polityk; w latach 1997–2000 prezes Narodowej Akademii Nauk Białorusi, w latach 2000–2003 przewodniczący Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi II kadencji, członek szeregu międzyparlamentarnych struktur Wspólnoty Niepodległych Państw i Związku Białorusi i Rosji; doktor nauk fizyczno-matematycznych (odpowiednik polskiego stopnia doktora habilitowanego), profesor, akademik.

Spis treści

Życiorys


Urodził się 5 stycznia 1938 roku we wsi Raczkiewicze, w rejonie kopylskim obwodu mińskiego Białoruskiej SRR, ZSRR. W 1960 roku ukończył studia na[1][2] Wydziale Fizyki[3] Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego. W 1979 roku uzyskał stopień doktora nauk fizyczno-matematycznych (odpowiednik polskiego stopnia doktora habilitowanego). W 1985 roku został profesorem, w 1986 – członkiem korespondentem Akademii Nauk Białoruskiej SRR (od 1992 roku pod nazwą Narodowa Akademia Nauk Białorusi, NANB), w 1995 – pełnoprawnym członkiem Europejskiej Akademii Nauk, Sztuki i Literatury, a w 1996 – akademikiem NANB[1][2].

W latach 1960[2]–1993[3] pracował w Instytucie Fizyki Akademii Nauk Białoruskiej SRR (od 1992 roku NANB), kolejno jako: młodszy pracownik naukowy, starszy inżynier konstruktor, główny inżynier instalacyjny, starszy pracownik naukowy, kierownik laboratorium i zastępca dyrektora ds. pracy naukowej[1]. W latach 1993–1997 był dyrektorem Instytutu Fizyki Molekularnej i Atomowej NANB[1][2]. Od 21 maja 1997 roku[3] do 19 grudnia 2000 roku[4] pełnił funkcję prezesa NANB[2]. Od 1999 roku do 21 marca 2002 roku był przewodniczącym Narodowej Rady ds. Kosmosu przy Radzie Ministrów Republiki Białorusi[5][6]. Pełnił funkcję wiceprezydenta Euroazjatyckiego Towarzystwa Fizycznego[2].

Działalność polityczna

15 grudnia 2000 roku został mianowany przez Alaksandra Łukaszenkę członkiem Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi II kadencji[7]. Jego kadencja oficjalnie rozpoczęła się 19 grudnia[8] i tego samego dnia Rada Republiki wybrała go na przewodniczącego[9]. Wchodził w skład Wyższej Rady Państwowej Państwa Związkowego. Pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Zgromadzenia Parlamentarnego Związku Białorusi i Rosji (ZP ZBiR), przewodniczącego Rady Naukowo-Konsultacyjnej ZP ZBiR ds. Związkowego Budownictwa Społecznego i Polityki Socjalnej. W latach 2000–2002 był przewodniczącym, a następnie członkiem Rady Zgromadzenia Międzyparlamentarnego Euroazjatyckiej Wspólnoty Gospodarczej. Wchodził w skład Rady Zgromadzenia Międzyparlamentarnego Państw-Członków Wspólnoty Niepodległych Państw. Był kierownikiem delegacji Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi mającej na celu ożywienie kontaktów ze strukturą parlamentarną Inicjatywy Środkowoeuropejskiej[2].

25 lipca 2003 roku został przedterminowo zwolniony z członkostwa w Radzie[10]. 28 lipca 2003 roku Rada Republiki potwierdziła decyzję prezydenta i jednogłośnie wybrała na nowego przewodniczącego Hienadzia Nawickiego[3][11]. Po zakończeniu działalności parlamentarnej Alaksandr Wajtowicz pozostał w polityce. Stał m.in. na czele inicjatywy obywatelskiej „Za wolne wybory”. Planował zgłosić swoją kandydaturę na urząd prezydenta Białorusi w wyborach w 2006 roku, jednak w styczniu tego roku wycofał się z udziału w kampanii, mówiąc, że nie chce igrać z Łukaszenką[3].

Działalność naukowa

Alaksandr Wajtowicz prowadził badania naukowe z zakresu fizyki laserowej i optyki[1][2]. Rozwijał magnetooptykę laserów gazowych, opracował zasady polaryzacyjnej spektroskopii laserowej i nieliniowej dynamiki laserów, proponował metody wewnątrzrezonatorowej spektroskopii laserowej i selekcji częstotliwości promieniowania laserowego[2]. W 1964 roku zbudował pierwszy na Białorusi laser gazowy[12]. Jest autorem 24 wynalazków i 200 prac naukowych, w tym:

Życie prywatne


Alaksandr Wajtowicz jest żonaty, ma syna i trzech wnuków. Żonę, Sofję Iwanowną Wajtowicz, poznał w instytucie, w którym pracował. Była ona tam laborantką, a później programistką; pochodziła z niezamożnej, wielodzietnej rodziny. Ślub wzięli 29 maja 1963 roku, a 1 maja 1964 roku urodził się ich syn Dźmitryj. W 1992 roku urodził się trzeci wnuk Wajtowicza. Według jego słów, wszyscy wnukowie są wyżsi od dziadka[12].

Ciekawostki


Według słów Wajtowicza, temat jego dysertacji kandydackiej i zarazem jego pierwsze odkrycie naukowe przyszły mu do głowy podczas prania pieluch. Był on także sprawcą okresowej popularności słowa „bifurkacja” w białoruskich mediach, po tym, jak podczas jednego z wystąpień użył tego fizycznego określenia w kontekście politycznym, mówiąc, że w stanie bifurkacji znalazł się Związek Radziecki[12].

Odznaczenia


Uwagi


  1. Zapis według oficjalnego wariantu języka białoruskiego. Alternatywna forma zapisu, według tzw. wariantu klasycznego (taraszkiewicy): Аляксандар Паўлавіч Вайтовіч (czyt. Alaksandar Pauławicz Wajtowicz).

Przypisy


  1. a b c d e f g h i j Kto…, s. 284–285
  2. a b c d e f g h i j Encykłapiedyja... s. 351–352.
  3. a b c d e Войтович Александр Павлович (ros.). who.bdg.by. [dostęp 2017-04-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-13)].
  4. А. Лукашенко: Указ Президента Республики Беларусь от 21 мая 1997 г. №297 (ros.). pravoby.info, 1997-05-21. [dostęp 2017-04-20].
  5. С. Линг: Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 10 июня 1999 г. №865 (ros.). pravoby.info, 1999-06-10. [dostęp 2017-04-20].
  6. Г. Новицкий: Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 21 марта 2002 № 360 (ros.). bankzakonov.com, 2002-03-21. [dostęp 2017-04-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-04-21)].
  7. А. Лукашенко: Указ Президента Республики Беларусь от 15 декабря 2000 г. №680 (ros.). pravo.levonevsky.org, 2000-12-15. [dostęp 2017-04-21].
  8. А. Войтович: Постановление Совета Республики Национального собрания Республики Беларусь от 19 декабря 2000 г. №1-СР2/I (ros.). pravo.levonevsky.org, 2000-12-19. [dostęp 2017-04-21].
  9. М. Авласевич: Постановление Совета Республики Национального собрания Республики Беларусь от 19 декабря 2000 г. №5-СР2/I (ros.). bankzakonov.com, 2000-12-19. [dostęp 2017-04-21].
  10. А. Лукашенко: Указ Президента Республики Беларусь от 25 июля 2003 г. №320 (ros.). laws.newsby.org, 2003-07-25. [dostęp 2017-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-04-22)].
  11. М. Авласевич: Постановление Совета Республики Национального собрания Республики Беларусь от 28 июля 2003 г. №455-СР2/VIIIвн. (ros.). pravo.levonevsky.org, 2003-07-28. [dostęp 2017-04-21].
  12. a b c Тамковіч 2011 ↓, s. 135–138
  13. М. Авласевич: Указ Прэзiдэнта Рэспублікі Беларусь ад 5 января 1998 г. №1 (ros.). laws.newsby.org, 2003-07-28. [dostęp 2017-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].

Bibliografia











Kategorie: Absolwenci Wydziału Fizyki Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego | Białoruscy fizycy XX wieku | Białoruscy fizycy XXI wieku | Białorusini odznaczeni Orderem „Znak Honoru” | Członkowie Akademii Nauk Białoruskiej SRR i Narodowej Akademii Nauk Białorusi | Członkowie Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi II kadencji | Odznaczeni Orderem Franciszka Skaryny | Urodzeni w 1938




Informacje na dzień: 25.09.2021 12:22:25 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-BY-SA-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.