A


Ten artykuł dotyczy litery alfabetu łacińskiego. Zobacz też: A jako skrót lub oznaczenie.
A
Informacje podstawowe
Majuskuła A
Minuskuła a
Podstawowy alfabet łaciński
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

A (minuskuła: a) – pierwsza litera alfabetu łacińskiego i alfabetów na nim opartych, w tym alfabetu polskiego.

Spis treści

Historia


Hieroglif
egipski
Alef
protosynajski
Alef
fenicki
Grecka
alfa
Etruska
litera a
Łacińska
litera a

Najstarszym przodkiem a była pierwsza litera alfabetu fenickiegoalef, wymawiane przy szerokim otwarciu jamy ustnej i niskim położeniu języka, który wywodził się od hieroglifu przedstawiającego głowę wołu. W 1600 roku p.n.e. w piśmie fenickim stosowano formę liniową, która była podstawą dla niektórych późniejszych form zapisu pisma. Nazwa litery pochodzi od hebrajskiego lub arabskiego alefu. Do alfabetu łacińskiego przeszła poprzez alfabet grecki dzięki literze alfa poprzez Etrusków którzy przynieśli zmodyfikowany zapis greki – alfabet etruski na półwysep Apeniński z którego w późniejszym okresie zaczerpnęli Rzymianie przy tworzeniu zapisu języka łacińskiego który jest używany do dnia dzisiejszego w wielu językach świata w tym polskim.

Zastosowanie


Litera a jest umieszczona na pierwszym miejscu w alfabecie łacińskim i w każdym na nim opartym.

Język polski

W języku polskim litera a oznacza samogłoskę otwartą centralną niezaokrągloną ([ä])[a] na przykład w słowie las ([läs]). Samogłoska prawie otwarta przednia niezaokrąglona pełni funkcję alofonu samogłoski [ä] między samogłoskami miękkimi np. w słowie jajko (['jæjkɔ]) lub niania (['ɲæɲæ]).


Jest pierwszą, najczęściej występującą literą w alfabecie polskim. W próbce 2. wydania Korpusu IPI PAN liczącej ponad 30 milionów segmentów (około 25 milionów słów ortograficznych) występowała w 8,91% wszystkich liter.

Język angielski

We współczesnej ortografii angielskiej, litera a oznacza sześć różnych samogłosek. Często oznacza samogłoskę prawie otwartą przednią niezaokrągloną ([æ]) np. w słowie cat (/kæt/), które oznacza kota. Odpowiada też samogłosce otwartej tylnej niezaokrąglonej ([ɑː]) np. w słowie father (/ˈfɑː.ðə(ɹ)/) które oznacza ojca. Występuje w dwuznaku ae który odpowiada samogłosce półprzymkniętej przedniej niezaokrąglonej ([e]) jak i w słowie play (/pleɪ/) które oznacza między innymi zabawę. W słowie hare (/hɛɚ/ lub /heɹ/ oraz /heə/) które oznacza zająca litera a jest czytana jako samogłoska półprzymknięta przednia niezaokrąglona (/e/) lub jako samogłoska półotwarta przednia niezaokrąglona (/ɛ/). W wymowie wielu Anglików samogłoska otwarta przednia niezaokrąglona ([a]) zastępuje samogłoskę prawie otwartą przednią niezaokrągloną ([æ]).

Podwójne a nie występuje w angielskich słowach, jednak pojawia się w zapożyczeniach z języków obcych, np. w imieniu Aaron które jest w Received Pronunciation wymawiane jako /ˈæɹ.ən/ lub /ˈɛə(ɹ).ən/.

A jest trzecią najczęściej występującą literą w języku angielskim (po literach e i t). W jednym z badań, średnio 3,68% liter używanych w tekstach angielskich stanowi właśnie ona.

W innych językach

W pozostałych językach jest czytane jako:

Inne reprezentacje

Litera a jest również przedstawiana w postaci:

Sygnalizacja Język migowy Alfabety dla niewidomych
Flaga
międzynarodowego
kodu sygnałowego
Alfabet
semaforowy
Kod Morse’a francuski kanadyjski polski Alfabet
Braille’a
Alfabet Moona
·–
(nagranie i)

𝣷
info
𝤃

Grafemy i symbole oparte na A


Niektóre litery diakrytyzowane i ligatury
Å å Ǻ ǻ Ḁ ḁ Ă ă Ặ ặ Ắ ắ Ằ ằ Ẳ ẳ Ẵ ẵ
Ȃ ȃ Â â Ậ ậ Ấ ấ Ầ ầ Ẫ ẫ Ẩ ẩ Ả ả Ǎ ǎ Ⱥ ⱥ
Ȧ ȧ Ǡ ǡ Ạ ạ Ä ä Ǟ ǟ À à Ȁ ȁ Á á Ā ā Ā̀ ā̀
Ã ã Ą ą Ą́ ą́ Ą̃ ą̃ Æ æ
Znaki alfabetów fonetycznych
ɑ ɐ ʌ ɒ ᴬ ᵃ ᵄ
Symbole i skróty
ª Å @

Kodowanie


ZnakAa
Nazwa w UnikodzieLatin Capital Letter A[1]Latin Small Letter A[2]
Kodowaniedziesiętnieszesnastkowodziesiętnieszesnastkowo
Unikod65U+004197U+0061
UTF-865419761
Odwołania znakowe SGMLAAaa
ASCII165419761
EBCDIC193C112981
1 W tym pochodne ASCII, takie jak DOS, Windows, ISO-8859 i Macintosh

Podobne litery w innych językach


Zobacz też


Uwagi


  1. Samogłoska otwarta centralna niezaokrąglona, nie posiada odrębnego symbolu MAF od samogłoski otwartej przedniej niezaokrąglonej, zapisywana jest [ä], kiedy niezbędne jest rozróżnienie.

Przypisy


  1. Latin Capital Letter a . unicode-table.com. [dostęp 2018-10-1].
  2. Latin Small Letter a . unicode-table.com. [dostęp 2018-10-1].









Kategorie: Litery alfabetu łacińskiego




Informacje na dzień: 19.06.2021 09:32:30 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-BY-SA-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.