Żółtaczka (medycyna)


Ten artykuł dotyczy objawu chorobowego. Zobacz też: wirusowe zapalenie wątroby.
Żółtaczka

Żółtaczka: charakterystyczne zabarwienie skóry i twardówki
ICD-10 P57
Żółtaczka jąder podkorowych
P57.0 Żółtaczka jąder podkorowych spowodowana izoimmunizacją
P57.8 Inna określona żółtaczka jąder podkorowych
P57.9 Żółtaczka jąder podkorowych o nieokreślonej przyczynie
ICD-10 P58
Żółtaczka noworodków spowodowana inną nadmierną hemolizą
P58.0 Żółtaczka noworodków spowodowana wylewami podskórnymi krwi
P58.1 Żółtaczka noworodków spowodowana krwawieniem
P58.2 Żółtaczka noworodków spowodowana zakażeniem
P58.3 Żółtaczka noworodków spowodowana zagęszczeniem krwi
P58.4 Żółtaczka noworodków spowodowana przez leki lub toksyny przekazywane od matki lub podawane noworodkowi
P58.5 Żółtaczka noworodków spowodowana połknięciem krwi matki
P58.8 Żółtaczka noworodków spowodowana inną określoną nadmierną hemolizą
P58.9 Żółtaczka noworodków spowodowana nadmierną hemolizą, nie określoną
ICD-10 P59
Żółtaczka noworodków spowodowana innymi i nieokreślonymi przyczynami
P59.0 Żółtaczka noworodków związana z porodem przedwczesnym
P59.1 Zespół zagęszczonej żółci
P59.2 Żółtaczka noworodków spowodowana innym i nie określonym uszkodzeniem komórek wątroby
P59.3 Żółtaczka noworodków spowodowana inhibitorem w mleku matki
P59.8 Żółtaczka noworodków spowodowana innymi określonymi przyczynami
P59.9 Żółtaczka noworodków, nie określona
ICD-10 R17
Żółtaczka, nie określona
DiseasesDB 7038
MedlinePlus 003243
MeSH D007565

Żółtaczka (łac. icterus) – objaw polegający na zażółceniu skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu. Prawidłowy poziom bilirubiny (całkowitej) w surowicy krwi człowieka wynosi 0,3–1,0 mg/dl lub 5,1–17,0 μmol/l[1].

Spis treści

Etiologia i podział


W obrębie żółtaczek miąższowych możemy wyróżnić choroby spowodowane wrodzonymi defektami enzymatycznymi przemiany bilirubiny (np. zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta, zespół Dubina-Johnsona)

Do głównych składowych objawu należą: żółte zabarwienie twardówki oka, skóry (widoczne u ludzi rasy białej), błon śluzowych, ciemne zabarwienie moczu, w niektórych przypadkach świąd skóry oraz odbarwienie stolca.

Żółtaczki dzieli się również ze względu na stopień nasilenia:

Przemiana bilirubiny


Bilirubina występuje w dwóch formach: wolnej oraz w postaci sprzężonej z kwasem glukuronowym. Sprzęganie bilirubiny zachodzi w hepatocytach.

Bilirubina wolna (zwana inaczej pośrednią) we krwi łączy się z albuminami. W tej postaci nie może ona przeniknąć przez błonę podstawną kłębuszków nerkowych i przedostać się do moczu, jest nierozpuszczalna w wodzie. Może za to przenikać przez barierę krew-mózg i w dużych stężeniach działać neurotoksycznie.

Bilirubina połączona z kwasem glukuronowym jako glukuronid bilirubiny (tzw. bilirubina bezpośrednia, sprzężona, związana) nie łączy się z białkami krwi, dzięki czemu z łatwością przedostaje się przez błonę filtracyjną nefronu, do moczu, jest rozpuszczalna w wodzie. Wydzielana przez wątrobę do żółci bilirubina przedostaje się do światła jelita, gdzie na skutek działania bakterii ulega utlenieniu do sterkobilinogenu. Sterkobilinogen wchłaniany jest częściowo w dalszej części przewodu pokarmowego z powrotem do krwi, skąd wychwytują go na nowo hepatocyty (tzw. krążenie jelitowo-wątrobowe bilirubiny). Kiedy wątroba nie jest w stanie przetworzyć całego dostarczanego sterkobilinogenu, na skutek uszkodzenia hepatocytów lub zbyt dużego napływu substratu, jego część przedostaje się do moczu (i jest nazywany urobilinogenem).

Różnicowanie żółtaczek


Żółtaczka przedwątrobowa
(hemolityczna)
Żółtaczka wątrobowa
(miąższowa)
Żółtaczka pozawątrobowa
(zastoinowa, mechaniczna)
Bilirubina pośrednia podwyższona w normie
(rzadziej podwyższona)
w normie
Bilirubina bezpośrednia w normie podwyższona podwyższona
Bilirubina bezpośrednia w moczu w normie podwyższona
(ciemny mocz)
podwyższona
(ciemny mocz)
Urobilinogen w moczu podwyższony podwyższony zmniejszony lub brak
Barwa stolca ciemna jasna lub ciemna jasna
Sterkobilinogen w kale podwyższony obniżony znacznie obniżony
Wynik prób wątrobowych AspAT i AlAT ujemny "silnie" dodatni dodatni
Fosfataza alkaliczna, GGTP w normie podwyższone znacznie podwyższone
LDH < 1,3 > 1,64
Haptoglobina obniżona w normie w normie
Świąd skóry nie możliwy tak

Żółtaczka hemolityczna

Żółtaczka miąższowa

Żółtaczka mechaniczna

Żółtaczka jąder podkorowych (kernicterus)

Objawy uszkodzenia komórek układu pozapiramidowego w przebiegu ciężkiej żółtaczki noworodków (zwykle będącej następstwem konfliktu serologicznego) spowodowanego niedojrzałością bariery krew-mózg w obrębie naczyń krwionośnych jąder podkorowych mózgowia.

Fizjologiczna żółtaczka noworodków

Przejściowy stan hiperbilirubinemii niesprzężonej pojawiający się w pierwszym tygodniu życia, który zanika ok. 10. dnia życia. Jest wynikiem nadmiernej hemolizy (w wyniku rozpadu krwinek zawierających hemoglobinę płodową) i niedojrzałości wątroby do wychwytu, sprzęgania i wydzielania bilirubiny. Przedłużająca się żółtaczka w okresie noworodkowym jest nazywana "ciężką żółtaczką noworodków" (łac. icterus neonatorum gravis) i sugeruje podłoże patologiczne wystąpienia tego objawu.

Badania diagnostyczne


W celu ustalenia rozpoznania wykonuje się różnorodne badania laboratoryjne oraz obrazowe. Kanonem diagnostyki jest wykonanie USG oraz oznaczenie aktywności AlAT i AspAT oraz stężenia bilirubiny całkowitej oraz jej frakcji (sprzężonej i wolnej), albumin, czasu protrombinowego, stężenia żelaza w surowicy.

Wskaźniki uszkodzenia hepatocytów

Wskaźniki cholestazy

Wskaźniki prawidłowej funkcji syntetycznej i odtruwającej

Zobacz też


Linki zewnętrzne


Przypisy


  1. Debby Golonka: Digestive Disorders Health Center: Bilirubin (ang.). WebMD. s. 3. [dostęp 2010-01-14].

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.










Kategorie: Gastroenterologia | Hepatologia | Objawy chorobowe




Informacje na dzień: 24.09.2021 11:08:40 CEST

Źródło: Wikipedia (Autorzy [Historia])    Licencja: CC-BY-SA-3.0

Zmiany: Wszystkie zdjęcia i większość powiązanych z nimi elementów projektu zostały usunięte. Niektóre ikony zostały zastąpione przez FontAwesome-Icons. Niektóre szablony zostały usunięte (np. „Artykuł wymaga rozszerzenia) lub przypisane (np.„ Przypisy ”). Klasy CSS zostały usunięte lub zharmonizowane.
Usunięto linki do Wikipedii, które nie prowadzą do artykułu lub kategorii (takie jak „Redlinki”, „linki do strony edycji”, „linki do portali”). Każde łącze zewnętrzne ma dodatkową ikonę FontAwesome. Oprócz drobnych zmian w projekcie usunięto kontener multimediów, mapy, pola nawigacji, wersje mówione i geomikroformaty.

Proszę zanotować: Ponieważ podana treść jest automatycznie pobierana z Wikipedii w danym momencie, ręczna weryfikacja była i nie jest możliwa. Dlatego LinkFang.org nie gwarantuje dokładności i aktualności pozyskanych treści. Jeśli istnieją informacje, które są obecnie niepoprawne lub mają niedokładny wygląd, prosimy o Skontaktuj się z nami: e-mail.
Zobacz też: Znak firmowy wydawcy & Polityka prywatności.